ADHD, ASD en OCD zijn ontwikkelingsstoornissen die regelmatig in combinatie met elkaar voorkomen

Grootschalig onderzoek naar hersenscans van mensen met ADHD, ASD en OCD laten kleine, maar interessante verschillen in de opbouw van hun hersenen zien. De gegevens wijzen niet alleen op enige overlap tussen de aandoeningen, maar de verschillen in hersenvorm en hersenschors bieden ook aanknopingspunten om de aandoeningen betere te begrijpen. Dat schrijven onderzoekers van het Radboudumc en Amsterdam UMC en een grote groep internationale collega’s in het American Journal of Psychiatrie.
 
ADHD, ASD en OCD zijn ontwikkelingsstoornissen die regelmatig in combinatie met elkaar voorkomen. Moeite om de aandacht bij een onderwerp te houden, impulsiviteit en hyperactiviteit zijn kenmerkende symptomen van ADHD (Attention Deficit Hyperactivity Disorder). Bij ASD (Autisme Spectrum Disorder) staan moeite met sociale communicatie en stereotype bewegingen meer op de voorgrond, terwijl zich steeds herhalende gedachten en dwangmatige handelingen bepalend zijn voor een dwangstoornis (OCD, obsessieve-compulsieve stoornis).
 
Verschillen en overeenkomsten
Jan Buitelaar, hoogleraar psychiatrie in het Radboudumc: “Hoewel elk van deze stoornissen wel degelijk zijn eigen kenmerkende symptomen heeft, zien we ze vaak in combinatie met elkaar bij mensen terug. Bovendien zit er ook enige overlap in de ontstaansmechanismen en de uiterlijke verschijnselen van deze aandoeningen. Neem bijvoorbeeld het oncontroleerbare impulsieve gedrag bij ADHD en de dwangmatige handelingen bij OCD en ASD. De overlap en raakvlakken waren aanleiding om onderzoek te gaan doen naar de bouw en structuur van de hersenen van patiënten met een van deze drie aandoeningen.”
 
Duizenden hersenscans
Hersenscans van 12198 deelnemers, van wie de helft patiënten en de andere helft controles, vormden de bron van de analyses. De gegevens zijn afkomstig van 151 onderzoeksgroepen wereldwijd, die samenwerken in het ENIGMA-consortium “Het is het grootste neuroimaging onderzoek naar structurele hersenverschillen in deze drie aandoeningen ooit”, zegt Odile van den Heuvel, hoogleraar neuropsychiatrie in het Amsterdam UMC. “Daarbij hebben we ook een onderscheid gemaakt in kinderen, adolescenten en volwassenen, omdat de aandoeningen zich ook anders kunnen manifesteren en ontwikkelen in de loop der tijd. Op die manier hebben we - op basis van de hersenscans - patronen proberen te vinden die ons meer inzicht geven in de ontwikkeling van de drie aandoeningen, hun verschillen en mogelijke overeenkomsten.”
 
Vorm en inhoud
In het onderzoek werd onder meer gekeken naar de dikte van de hersenschors (cortex). Dat is de buitenste laag van onze hersenen, de grijze stof, waarin de neuronen liggen, die via de witte stofbanen met elkaar communiceren. Verder werd de herseninhoud ónder de cortex (de subcorticale inhoud, ofwel de hersenkernen) geanalyseerd. Ook verschillen in het ‘walnootachtige’ oppervlak van de hersenschors werden meegenomen. De maten van hersenstructuur zijn van invloed op de functie.
 
Minder vertekening
Een belangrijke conclusie van dit onderzoek is”, zegt Jan Buitelaar, “dat het grootschalige onderzoek kleinere verschillen laat zien dan de onderzoeken met veel minder patiënten. Kennelijk treedt bij kleine studies bijna onvermijdelijk vertekening op. Dat wijst nog eens op de grote waarde van consortia zoals ENIGMA, die nodig zijn om deze grote studies mogelijk te maken.”
 
Interessant onderzoek
De gevonden verschillen zijn overigens interessant genoeg. De hippocampus is bij kinderen met ADHD kleiner dan bij kinderen met OCD, en de frontale hersenschors is dikker bij volwassenen met ASD vergeleken met ADHD en OCD en ook gezonde controles. Dat verschillen tussen de groepen deels leeftijdsafhankelijk zijn, wijst op het belang om het ontwikkelingsbeloop nader te bestuderen. Van den Heuvel: “Op deze manier krijgen we steeds beter zicht op de verschillen én overeenkomsten in deze aandoeningen en kunnen we structurele en functionele eigenschappen aan elkaar proberen te koppelen. Dat maakt dit fascinerend onderzoek.”

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Naam auteur en/of bewerkt door: Radboudumc
Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : Radboudumc
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2020/onderzoek-hersenscans-vergroot-inzicht-in-drie-overlappende-aandoeningen
Originele titel: Onderzoek hersenscans vergroot inzicht in drie overlappende aandoeningen
Doelgroep: Zorgprofessionals, Studenten
Datum: 2020-06-21

Relevante artikelen ...

Nieuwe genen geïdentificeerd als oorzaak van ernstige verstandelijke beperking Wanneer iemand een ernstige verstandelijke beperking blijkt te hebben, is de oorzaak vaak een ‘de novo mutatie.’ Mensen die een ernstige verstandelij... Wetenschap & onderwijs Thu, 15 Oct 2020, 12:35:34
Een goede voorbereiding op een operatie zijn uitgekiende maaltijden aan huis Onderzocht werd of een thuisbezorgde eiwitrijke maaltijdservice de eiwitinname verbetert in vergelijking met het eigen voedingspatroon Onderzoekers v... Wetenschap & onderwijs Thu, 15 Oct 2020, 12:26:04
Subsidie voor onderzoek naar relatie tussen darmen en hersenen Onderzoekers gaan onderzoeken hoe de darmen ingezet kunnen worden in de strijd tegen hersenaandoeningen De Hersenstichting kent 1 miljoen euro toe aa... Wetenschap & onderwijs Wed, 14 Oct 2020, 15:08:00
Kan angina pectoris worden verlicht door een verandering in leefstijl De aandoening is een gevolg van één of meerdere kransslagadervernauwingen Hartkramp, oftewel angina pectoris, is een veel voorkomende hartaandoenin... Wetenschap & onderwijs Wed, 09 Sep 2020, 14:44:03
Lynch syndroom sneller gevonden Elk jaar krijgen zo’n 13.000 mensen de diagnose darmkanker De kans dat iemand met erfelijke darmkanker (Lynch syndroom) wordt herkend, neemt enorm ... Wetenschap & onderwijs Fri, 12 Jun 2020, 06:40:38
Subsidie voor onderzoek naar vaatlekkage bij coronapatiënten Een longontsteking is een ernstige complicatie bij coronapatiënten Amsterdam UMC krijgt 1,6 miljoen van de Europese Commissie voor onderzoek naar vaa... Wetenschap & onderwijs Sat, 16 May 2020, 07:13:22