De pneumokok is de meest voorkomende veroorzaker van hersenvliesontsteking

Hoe kan het dat de pneumokok-bacterie bij de één fatale hersenvliesontsteking veroorzaakt, terwijl de ander nergens last van heeft? Voor het eerst zijn onderzoekers erin geslaagd om genen bij mens én bacterie in kaart te brengen die daar invloed op hebben. Een publicatie hierover verscheen in Nature Communications.

De pneumokok is de meest voorkomende veroorzaker van hersenvliesontsteking (meningitis of nekkramp). Veel mensen dragen deze bacterie bij zich in de neus of de keel. De meesten ondervinden daar geen hinder van, maar sommigen krijgen hersenvliesontsteking. Dit is een gevreesde ziekte: één op de vijf patiënten met pneumokokken-meningitis overlijdt hieraan. Artsen weten niet goed waarom iemand hersenvliesontsteking krijgt, of waarom de een goed op medicatie reageert en de ander overlijdt, ondanks intensieve behandeling.

“Wat we nu weten, is dat variatie in de genen van de patiënt én van de bacterie een rol speelt bij pneumokokken-meningitis”, vertelt hoogleraar Neurologische Infectieziekten Diederik van de Beek. Samen met zijn collega’s uit Nederland, Denemarken, het Verenigd Koninkrijk en Zuid-Afrika, bestudeerde hij jarenlang het DNA van mens en pneumokok, en de interactie tussen de genen. In een artikel in het wetenschappelijke toptijdschrift Nature Communications beschrijven ze de genen die bepalen of iemand meningitis krijgt, en die invloed hebben op de ernst en uitkomst van de ziekte.

“Dit is de eerste studie naar de interactie tussen genen van de mens en die van een bacterie. Het heeft ons meer dan tien jaar gekost om dat voor elkaar te krijgen”, zegt Van de Beek. “Technisch gezien is zoiets erg ingewikkeld.” De genetische verschillen tussen mensen beïnvloeden de kans op pneumokokken-meningitis, constateerden Van de Beek en zijn collega’s. Ook bepalen ze hoe ernstig de ziekte verloopt. De erfelijke kenmerken van de pneumokok bepalen vooral of de bacterie hersenvliesontsteking kan veroorzaken. Bacteriële genen hebben daarentegen weinig effect op het herstel.

Nu de genen bekend zijn, luidt de volgende vraag: wat is het onderliggend mechanisme (hoe zorgen die genen ervoor dat iemand ziek wordt) en hoe kunnen we hierop ingrijpen? Van de Beek: “Deze kennis is belangrijk voor het maken van nieuwe vaccins en voor het ontwikkelen van betere behandelingen. We hopen over vijf jaar iets te hebben gevonden waarmee we de patiënt kunnen helpen.”

Van de Beek en zijn groep begonnen in 2006 met het zoeken naar genen bij mens en bacterie die de gevoeligheid voor de pneumokok en het verloop van hersenvliesontsteking bepalen. In de daaropvolgende jaren zochten zij de samenwerking met het Wellcome Sanger Institute te Cambridge (Groot-Brittannië) en andere instellingen in Europa en de VS. Dat leidde uiteindelijk tot een unieke studie van erfelijke kenmerken van patiënten en bacteriën, die als model kan dienen voor andere infectieziekten.

De publicatie is hier te lezen.

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : Amsterdam UMC
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.amc.nl/web/nieuws-en-verhalen/actueel/actueel/waarom-de-pneumokok-soms-dodelijk-uitpakt.htm
Originele titel: Waarom de pneumokok soms dodelijk uitpakt
Doelgroep: Zorgprofessionals, Studenten
Datum: 2019-05-19

Relevante artikelen ...

Subsidie voor programma voor beter gebruik van zorggegevens Het programma richt zich op het meer gestandaardiseerd vastleggen van gegevens Om (her)gebruik van zorggegevens in de ouderengeneeskunde te verbetere... Wetenschap & onderwijs Fri, 17 Jan 2020, 11:51:23
Intensieve samenwerking Erasmus Universiteit, TU Delft en Erasmus MC De voorbije tientallen jaren hebben de wetenschappers van de betrokken instellingen elkaar goed weten te vinden Verregaande samenwerking op verschill... Wetenschap & onderwijs Mon, 13 Jan 2020, 14:12:36
Test nieuwe gentherapie oogziekte LCA Patiënten met de oogziekte LCA (Leber’s congenitale amaurosis) hebben een erfelijke afwijking waardoor hun netvlies niet of niet goed functioneert Vo... Wetenschap & onderwijs Sun, 15 Dec 2019, 06:38:43
Behandeling darmkanker veelbelovend Artsen van Amsterdam UMC hebben deze week de eerste patiënt geopereerd in een grote lange-termijnstudie Chirurgen kunnen tumorweefsel bij endeldarmka... Wetenschap & onderwijs Thu, 07 Nov 2019, 15:38:15
Studie gestart naar het effect van stamceltherapie Stamceltherapie wordt in Nederland voor MS nog niet vergoed noch uitgevoerd Amsterdam UMC start met een studie naar het effect van stamceltherapie op... Wetenschap & onderwijs Wed, 06 Nov 2019, 20:18:14
Gen ontdekt die betrokken is bij ontwikkelingsachterstand van kinderen Deze achterstand kan nu sneller aan de hand van de vetsamenstelling van het bloed worden vastgesteld Onderzoekers van Amsterdam UMC hebben het gen on... Wetenschap & onderwijs Wed, 23 Oct 2019, 14:14:11