Het gaat om foutjes in het SPOP gen

Na een jarenlange medische speurtocht hebben onderzoekers van het Radboudumc en hun Zwitserse collega’s de oorzaak gevonden van twee zeldzame aandoeningen die een verstandelijke beperking met bijzondere gelaatskenmerken veroorzaakt. Het gaat om foutjes in het SPOP gen. Dit gen is betrokken bij de afbraak van meerdere stoffen en speelt daardoor een belangrijke rol bij verschillende processen in de cel. Inmiddels zijn de eerste patiënten met deze nieuwe syndromen opgespoord.

Eerste aanwijzing
“In 2016 vonden we de eerste aanwijzingen dat SPOP een rol speelde bij het ontstaan van een verstandelijke beperking”, zegt Bert de Vries, klinisch geneticus in het Radboudumc. “Met een nieuwe techniek ontdekten we bij een twintigjarige vrouw met een verstandelijke beperking een mutatie in dit gen. Zij was toen nog de enige patiënt ter wereld bij wie die mutatie was gevonden. Als je maar één patiënt met zo’n specifieke genetische afwijking hebt, kun je niet met zekerheid vaststellen dat de mutatie ook daadwerkelijk de verstandelijke beperking en ontwikkelingsstoornis veroorzaakt.”

Binnen een jaar kwam De Vries ook een patiënt uit Utrecht, Sheffield en Chicago op het spoor. Van deze vier patiënten hadden er twee een te kleine schedelomtrek en aangeboren slechthorendheid. De andere twee hadden juist een te grote schedelomtrek en konden prima horen. Wat was hier aan de hand? Hoe was dit te verklaren?

Meer of minder actief
De Vries kwam in contact met dr Jean-Philippe Theurillat van het Institute of Oncology Research in Bellinzona in Zwitserland. Theurillat deed al jaren onderzoek naar het SPOP gen in kanker en had aangetoond dat veranderingen in het gen óf een versterkte werking óf een verzwakte werking kunnen geven. In delende lichaamscellen van een volwassene kan zo’n verandering tot verschillende vormen van kanker leiden, namelijk van de prostaat of de baarmoeder. De Zwitserse onderzoeksgroep toonde aan dat gen bij de patiënten met een te kleine schedelomtrek en slechthorendheid de werking van het SPOP versterkt was en bij de tweede groep met de te grote schedelomtrek (die inmiddels uit vijf patiënten bestond) juist verzwakt was. De Vries: “Een prachtige doorbraak en een mooie bevestiging dat we op de goede weg zaten.”

Oorzaak gevonden
“Toen we in totaal zeven patiënten hadden, zijn we nog eens goed naar de gelaatskenmerken gaan kijken”, zegt arts-onderzoeker Maria Nabais Sa. “Toen bleek dat de twee met de te kleine schedelomtrek precies op elkaar leken en de andere vijf ook weer op elkaar. Een bijzonder voorbeeld van één gen, dat twee verschillende syndromen veroorzaakt. Een gen met twee verschillende gezichten.” Dit wordt in de genetica steeds vaker gezien. Het effect van een mutatie is niet alleen sterk afhankelijk van de positie in het gen, maar ook van het moment dat de mutatie ontstaat. Een hele vroege mutatie in SPOP bij de bevruchting leidt tot ontwikkelingsstoornissen en verstandelijke beperkingen. Ontstaat de mutatie pas op volwassen leeftijd, dan kan het leiden tot bepaalde vormen van kanker.

Verder onderzoek
De Vries: “Of die hele vroege verandering in het SPOP gen ook invloed heeft op verschillende celtypen, en dus meerdere organen, is onderdeel van het verdere onderzoek. Op dit moment lijkt er geen verhoogde kans op kanker bij de patiënten die met deze genafwijking zijn geboren, maar we blijven het goed volgen. In elk geval hebben we nu een verklaring gevonden voor deze zeer zeldzame syndromen.” Sa voegt er nog aan toe: “Voor de betrokken patiënten en hun ouders is dat vaak een behoorlijke opluchting; eindelijk is de oorzaak van de aandoening bekend.”

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : Radboudumc
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2020/mutaties-in-het-spop-gen-veroorzaken-twee-verschillende-syndromen-met-verstandelijke-beperking
Originele titel: Mutaties in het SPOP gen veroorzaken twee verschillende syndromen met verstandelijke beperking
Doelgroep: Zorgprofessionals, Studenten
Datum: 2020-02-29

Relevante artikelen ...

Ziektebeloop niet voorspelt door Q-koorts antistof Dit blijkt uit een studie gezamenlijk uitgevoerd door het Radboudumc, Jeroen Bosch Ziekenhuis en UMC Utrecht Meting van IgG-antilichamen tegen de Q-k... Wetenschap & onderwijs Sun, 04 Jul 2021, 09:34:54
Onderzoek immuunsysteem geholpen door 34 duizend jaar oude schedel Het complete genoom door wetenschappers gedecodeerd uit een schedel, afkomstig van een vrouw die 34 duizend jaar geleden leefde Wetenschappers van he... Wetenschap & onderwijs Thu, 01 Jul 2021, 14:27:19
Mogelijk bijdrage van microbioom aan meer ziekte bij minderheidsgroepen Het microbioom speelt een belangrijke rol bij de bescherming tegen ziekteverwekkers Verschillen in de socio-economische achtergrond en het leefmilieu... Wetenschap & onderwijs Tue, 15 Jun 2021, 11:19:21
Blaaskanker behandeling kan beter Blaaskanker is met 6500 nieuwe gevallen per jaar één van de meest voorkomende kankersoorten De blaasspoeling met anti-kankermedicijnen, die patiënten... Wetenschap & onderwijs Sat, 12 Jun 2021, 12:49:36
Boost voor afweersysteem na stamceltransplantatie Acute myeloïde leukemie (AML) is een vorm van kanker die ontstaat in het beenmerg, die jaarlijks zo’n 700 mensen treft in Nederland Onderzoekers van ... Wetenschap & onderwijs Mon, 31 May 2021, 12:01:35
Voorkomt een genetische pleister erfelijke doofheid Erfelijke doofheid kan zich op verschillende manieren uiten Tot pakweg veertig jaar kunnen ze goed horen, maar dan ineens slaat bij mensen met DFNA9 ... Wetenschap & onderwijs Wed, 03 Mar 2021, 11:45:04