Na een jarenlange medische speurtocht hebben onderzoekers van het Radboudumc en hun Italiaanse collega’s de oorzaak gevonden van een zeldzame aandoening die verstandelijke beperkingen veroorzaakt.

Het gaat om foutjes in het Yin en Yang gen. Dit gen is betrokken bij de selectie van genen die wel of niet worden afgelezen en speelt daardoor een belangrijke rol bij verschillende processen in de cel waaronder de celdeling. Inmiddels zijn enkele tientallen patiënten met dit nieuwe syndroom opgespoord.

Het aflezen van genen in de cel is heel nauwkeurig geregeld. Transcriptiefactoren spelen hierbij een belangrijke rol. Een transcriptiefactor zorgt ervoor dat het aflezen van een gen wordt gestimuleerd of juist wordt afgeremd. Meestal doet een transcriptiefactor het één of het ander. De transcriptiefactor Yin-Yang1 (afgekort YY1) vormt hierop een uitzondering. Deze factor is betrokken bij beide vormen van regulatie.

Eerste aanwijzing
“In 2010 vonden we de eerste aanwijzingen dat YY1 een rol speelde bij het ontstaan van een verstandelijke beperking”, zegt Bert de Vries, klinisch geneticus in het Radboudumc. “Met een nieuwe techniek ontdekten we bij een driejarige jongen met een ontwikkelingsstoornis een mutatie in dit gen. Hij was toen nog de enige patiënt ter wereld bij wie die mutatie was gevonden. Als je maar één patiënt met zo’n specifieke genetische afwijking hebt, kun je niet met zekerheid vaststellen dat de mutatie ook daadwerkelijk de verstandelijke beperking en ontwikkelingsstoornis veroorzaakt.”
De Vries en collega’s onderzochten vervolgens vijfhonderd patiënten met een onbegrepen ontwikkelingsstoornis. Op die manier vonden ze hetzelfde afwijkende gen ook nog bij een vijftienjarige jongen met een verstandelijke beperking. De Vries: “Maar die twee patiënten leverden nog steeds niet genoeg bewijs op.”

Herkenbare combinatie
Dus ging De Vries, samen met zijn collega’s Anneke Vulto-van Silfhout en David Koolen van de afdeling Klinische Genetica, wereldwijd op zoek naar nog meer patiënten. Met succes. Zeven jaar later hadden ze ruim twintig patiënten verzameld, afkomstig uit meer dan tien verschillende landen.
“In deze grotere groep patiënten zagen we een terugkerende combinatie van afwijkingen,” zegt Anneke Vulto-van Silfhout, die als promovendus al bij het onderzoek betrokken was. “Naast de ontwikkelingsachterstand had de meerderheid van patiënten ook gedragsproblemen, een groeiachterstand, bepaalde gelaatskenmerken en verschillende aangeboren afwijkingen.”

Oorzaak gevonden
Om de gevolgen van de genetische afwijking op celniveau te bestuderen, werd de samenwerking gezocht met Giuseppe Testa van de Universiteit van Milaan. Uit dit onderzoek bleek dat het gemuteerde Yin-Yang gen met name de werking verstoort van genen die betrokken zijn bij speciale processen in de cel, waaronder de celdeling en het ‘toegankelijk maken’ van de DNA-structuur om genen af te kunnen lezen.

De Vries: “In hoeverre deze verstoring effect heeft op de verschillende celtypen is onderdeel van het verdere onderzoek. Een verstoring in de ontwikkeling van hersencellen levert immers weer andere klinische problemen op dan een verstoring in vaat- of botcellen. Los van dit vervolgonderzoek hebben we nu na een lange medische zoektocht de verklaring gevonden voor deze specifieke ontwikkelingsstoornis. Voor de betrokken kinderen en hun ouders is het vaak een opluchting dat we de oorzaak van de aandoening eindelijk bekend is.”

Bron: Radboudumc

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Datum: 2022-12-03

Relevante artikelen ...

Door genetische aandoening X-gebonden MTM krijgen ook vrouwen spierklachten Artsen dachten lang dat alleen mannen deze ziekte kunnen krijgen Lang dachten artsen dat alleen mannen last kunnen hebben van XLMTM, een ernstige spi... Wetenschap & onderwijs Thu, 06 Oct 2022, 14:03:16
Bij ernst van ziekte COVID-19 spelen genetische fouten belangrijke rol De ene persoon belandt met COVID-19 ernstig ziek op de IC, terwijl een ander alleen een klein hoestje krijgt Aan de beademing of geen enkele klacht: ... Wetenschap & onderwijs Mon, 22 Aug 2022, 14:29:13
Overdracht van malariaparasieten door nieuw medicijn geblokkeerd Malaria is met meer dan 200 miljoen gevallen en meer dan 600 duizend doden per jaar één van de belangrijkste infectieziekten van deze tijd Een nieuw ... Wetenschap & onderwijs Thu, 11 Aug 2022, 14:31:52
Stamcelbiologen ontrafelen hoe DNA wordt gereguleerd in vroeg stadium van zwangerschap De miljarden cellen van een volwassen mens zijn allemaal kopieën van de allereerste bevruchte eicel Een internationaal onderzoeksteam heeft ontdekt d... Wetenschap & onderwijs Tue, 14 Jun 2022, 08:18:12
Studie naar de oorzaken en gevolgen van de mononier Onze nieren filteren het bloed, waarmee ze afvalstoffen verwijderen en urine produceren Verreweg de meeste mensen worden geboren met twee werkende ni... Wetenschap & onderwijs Thu, 21 Apr 2022, 14:23:52
Subsidie voor onderzoek zeldzame bewegingsstoornissen In het project CureQ draait het om de erfelijke hersenaandoeningen Spinocerebellaire ataxie (SCA) type 1 en type 3 en de ziekte van Huntington Een Ne... Wetenschap & onderwijs Wed, 23 Mar 2022, 14:45:09

Volg het nieuws ook via...

 

facebook Facebook

twitter Twitter

rss RSS

mail E-mail nieuwsbrief

 ZorgKrant.nl binnen Twitter.com