Er is erg weinig bekend over de manier waarop een organisme die energievoorziening precies regelt

Om te overleven moet een organisme (bedreigende) veranderingen in zijn omgeving kunnen waarnemen en daar snel en adequaat op kunnen reageren. Maar zo’n stress respons (vlucht voor een roofdier, afweerreactie op een infectie) kost veel energie. Er is erg weinig bekend over de manier waarop een organisme die energievoorziening precies regelt. Annette Schenck van het Radboudumc en haar (internationale) collega’s hebben bij fruitvliegen een interessante hoofdrolspeler in dit proces ontdekt. Het onderzoek is nu gepubliceerd in Plos Biology.

Al jarenlang werkt Annette Schenck van de afdeling Genetica met de fruitvlieg (Drosophila) als model om zeldzame neurologische ontwikkelingsstoornissen te ontrafelen. Zo ontdekte ze jaren geleden dat het gen EHMT/G9a als een regisseur diverse andere genen aanstuurde, die te maken hadden met leren en geheugen. Mutaties in het gen leiden bijvoorbeeld tot een erfelijke vorm van verstandelijke beperking. Samen met Ronald van Rij, van de afdeling Medische Microbiologie, vond ze echter ook aanwijzingen dat het gen zich bemoeide met cellulaire aanpassingen als reactie op infecties. In feite is dat te zien als een stressreactie van het immuunsysteem op een indringer.
 
Haperende energievoorziening
In een artikel in Plos Biology publiceren Schenck en haar collega’s welke rol het gen EHMT/G9a (verder G9a genoemd) bij deze reactie speelt. Schenck: “G9a is een epigenetische regelaar. Dat betekent dat die snel kan reageren op prikkels van buitenaf en andere genen kan activeren of uitzetten. Het is daarmee ook een factor die snelle veranderingen in de stofwisseling teweeg kan brengen. Toen we G9a in onze gemuteerde fruitvliegen uitschakelden en ze blootstelden aan stress, zagen we niet alleen een overactivering van stress respons genen, maar ook dat de energievoorziening heel snel begon te haperen. Suikers werden in hoog tempo verbrand en vet kon niet worden omgezet in energie. Daardoor was er al snel geen energie meer beschikbaar en gingen ze dood.”
 
Stress en suiker
Het onderzoek maakt in een klap duidelijk hoe energievretend - letterlijk! – een stress respons kan zijn. Een goede energievoorziening is misschien nog wel belangrijker om met stress om te kunnen gaan, dan het opruimen van eiwitten en vetten die zijn beschadigd door de stress. Kregen de gemuteerde frietvliegen ter controle extra suiker - dus: energie! - dan bleven ze wel leven.
 
Rol bij kanker?
Het onderzoek in fruitvliegen naar de reactie op oxidatieve stress is tamelijk fundamenteel. Maar het heeft wel degelijk interessante verbanden met meer klinische aspecten, stelt Schenck. “Enkele andere recente onderzoeken laten zien dat G9a ook genen beïnvloedt die te maken hebben met zuurstofgebrek, tumoronderdrukking, de aanleg van nieuwe bloedvaten en cellen die zichzelf opeten – autofagie. Dat zijn allemaal processen die een rol spelen bij kanker. Het wordt nu erg interessant om te onderzoeken welke rol dit G9a precies bij kanker speelt.”
 
Kleefstra syndroom
Zo duiken vanuit het fundamentele onderzoek allerlei mogelijke klinische verbanden op. Mutaties in het EHMT1/G9a gen veroorzaken ook het Kleefstra syndroom, een zeldzame neurologische ontwikkelingsstoornis die in het Radboudumc door klinisch geneticus Tjitske Kleefstra is ontdekt. Het Radboudumc geldt sindsdien als wereldwijd expertisecentrum voor patiënten met dit syndroom. “Het is opmerkelijk”, zegt Schenck, “dat we bij onze gemuteerde fruitvliegen extra opslag van vet en suikers zien, als ze niet worden blootgesteld aan een stress respons. Kijken we naar mensen met Kleefstra syndroom, dan zien we dat ze naast de verstandelijke beperking ook een sterk verhoogd risico hebben op obesitas. Het EHMT1/G9a gen lijkt in steeds meer processen een rol te spelen en wordt daardoor steeds interessanter!”

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : Radboudumc
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2019/fruitvliegonderzoek-maakt-ehmtg9a-gen-steeds-interessanter
Originele titel: Fruitvliegonderzoek maakt EHMT/G9a gen steeds interessanter
Doelgroep: Zorgprofessionals, Studenten
Datum: 2019-03-13

Relevante artikelen ...

Hoogleraar Dorine Swinkels werkt samen met winnaars Nobelprijs Geneeskunde Dorine Swinkels, hoogleraar experimentele klinische chemie aan het Radboudumc, werkt met de nobelprijswinnaars geneeskunde 2019 samen De Nobelprijs v... Wetenschap & onderwijs Wed, 09 Oct 2019, 10:57:06
Groeiende rol voor antilichamen Antilichamen spelen een cruciale en groeiende rol bij kankerbehandelingen, immuuntherapie en diagnostiek Een vondst geboren uit frustratie, kan een f... Wetenschap & onderwijs Thu, 29 Aug 2019, 10:55:53
Na inspanning verhoging signaalstof troponine Troponine is een eiwit dat in iedere hartspiercel voorkomt Regelmatig sporten is gezond en verlaagt het risico op hart- en vaatziekten. Desondanks bl... Wetenschap & onderwijs Tue, 13 Aug 2019, 13:39:11
Plasticiteit van de visuele schors in kaart gebracht en verklaard De visuele schors bestaat uit tientallen verschillende kernen, die allemaal een eigen functie hebben Het onderzoek van Koen Haak en Christian Beckman... Wetenschap & onderwijs Tue, 06 Aug 2019, 20:10:04
Door menstruatie zijn vrouwen negen dagen gemiddeld per jaar uit de running Hier wordt nauwelijks aandacht aan geschonken, schrijven onderzoekers van het Radboudumc in het online tijdschrift BMJ Open De invloed van de menstru... Wetenschap & onderwijs Sat, 06 Jul 2019, 12:22:00
Dankzij MRI al voor de geboorte 3D-model kinderhart Één op de honderd kinderen in Nederland wordt geboren met een hartafwijking Met een MRI kan een gedetailleerd beeld worden gemaakt van het hart van e... Wetenschap & onderwijs Mon, 01 Jul 2019, 12:40:55