(advertentie)

Verstandelijke beperkingen worden vaak veroorzaakt door een mutatie die een gen beschadigt, waardoor het bijbehorende eiwit niet meer functioneert.

Maar een mutatie kan ook de functie van een gen veranderen, waardoor het iets heel anders gaat doen. Onderzoekers van het Radboudumc toonden dit mechanisme aan bij vijftien genen die een rol spelen bij het ontstaan van verstandelijke beperkingen. Ze concludeerden op 31 augustus in American Journal of Human Genetics dat dergelijke functieveranderingen een grotere rol spelen dan altijd werd gedacht.

Genen zorgen voor de aanmaak van eiwitten in de cel. Een veelvoorkomende oorzaak van verstandelijke beperkingen is dat een de novo mutatie (die bij het kind aanwezig is, maar niet bij de ouders) een gen zo beschadigt dat het geen functionele eiwitten meer produceert. Het gebrek aan dit eiwit leidt dan tot ziekte. Bij een aantal ziektegerelateerde genen is gezien dat een de novo mutatie het gen niet uitschakelt, maar waarschijnlijk de functie verandert. Deze mutaties komen alleen op specifieke plekken op het gen voor.

Functieverandering

Om er achter te komen hoe vaak dit mechanisme een rol speelt, hebben onderzoekers van het Radboudumc de mutaties in genen van Nederlandse patiënten gecombineerd met een grote internationale database van de novo mutaties in patiënten. Geneticus Christian Gilissen leidde het onderzoek: “Met onze methode kunnen we genen oppikken waarbij mutaties niet het gen uitschakelen, maar waarschijnlijk een ander effect hebben op het gen. We hebben nu met deze methode vijftien genen gevonden waarin mutaties heel erg bij elkaar clusteren. Hiervan zijn er twaalf al gekoppeld aan ontwikkelingsstoornissen. En we vonden drie nieuwe genen die waarschijnlijk ook een rol spelen bij verstandelijke beperkingen.”

Interacties

De gevonden de novo mutaties veranderen maar een heel klein deel van het eiwit. Dit eiwit functioneert dan nog grotendeels hetzelfde, maar niet helemaal. Gilissen: “De mutaties beïnvloeden vaker onderdelen aan het oppervlakte van de eiwitten. Die verstoren de interacties met andere eiwitten, wat tot problemen leidt. Vaak werd gedacht dat mutaties die genen uitschakelen de grootste oorzaak zijn van verstandelijke beperkingen, maar we zien nu dus ook een grote rol voor mutaties die de functie veranderen. Dat is een verrassende ontdekking.”

Clustering mutaties

Dan is er nog de vraag waarom de gevonden de novo mutaties zo specifiek geclusterd zijn. Christian Gilissen: “Daar kunnen verschillende verklaringen voor zijn. Allereerst zien we nauwelijks natuurlijke variatie in deze genen. Als je dit gen volledig uitschakelt, word je misschien niet eens geboren. Alleen mutaties op heel specifieke plekken op het gen zijn levensvatbaar. En dus vind je alleen deze mutaties. Wat ook kan is dat de mutaties bijvoorbeeld een groeivoordeel opleveren voor het sperma waarin ze ontstaan. Dan zouden alleen deze mutaties sneller kunnen overleven.”

Nieuwe mogelijkheden

De drie nieuw gevonden genen die een rol spelen bij het ontstaan van verstandelijke beperkingen leveren nieuwe mogelijkheden op voor de diagnostiek van patiënten. Christian Gilissen: “Belangrijk is dat we een nieuw mechanisme zien waar nog niet zoveel onderzoek naar wordt gedaan. We verwachten dat dit mechanisme in veel meer gevallen een rol speelt bij verstandelijke beperkingen.”

Bron: Radboudumc

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Datum: 2020-07-09

Relevante artikelen ...

Nieuwe behandeling glioblastoom geïntroduceerd Veel hersentumoren zijn uitzaaiingen van een tumor die ergens anders in het lichaam is ontstaan Bijna een derde van de glioblastomen (agressieve hers... Wetenschap & onderwijs Wed, 24 Jun 2020, 15:15:01
Immuunsysteem bij sepsis door bloeddrukverhogend medicijn ontregeld Sepsis is een levensbedreigende ontstekingsreactie in het hele lichaam als gevolg van een infectie Patiënten die door bloedvergiftiging (sepsis) in s... Wetenschap & onderwijs Thu, 11 Jun 2020, 10:45:09
Het is onwaarschijnlijk dat hydroxychloroquine een gunstig effect heeft bij corona-infecties Hydroxychloroquine heeft geen gunstig effect op de immuunrespons bij een SARS-CoV-2-infectie Onderzoekers van het Radboudumc hebben een nog onbekend ... Wetenschap & onderwijs Wed, 10 Jun 2020, 13:36:07
Genetische oorzaak van de ziekte van Stargardt opgespoord De ziekte van Stargardt is een oogziekte die ontstaat door fouten (mutaties) in het gen ABCA4 Met een nieuwe, relatief goedkope techniek is in 448 pa... Wetenschap & onderwijs Thu, 14 May 2020, 13:07:25
Meer inzicht in defecten van netvliescellen in het oog De opbouw van lichtgevoelige segmenten in de staafjes en kegeltjes van ons netvlies is door onderzoekers opgehelderd Onderzoekers van het Radboudumc ... Wetenschap & onderwijs Tue, 14 Apr 2020, 07:59:06
Onderzoekers lijken mechanisme in het ziekteproces van Covid-19 gevonden te hebben Onderzoekers Radboudumc publiceren nieuwe inzichten COVID-19. Consequenties voor behandeling worden nu in internationaal verband onderzocht Onderzoek... Wetenschap & onderwijs Fri, 10 Apr 2020, 10:27:06