Het Bacille Calmette-Guérin (of BCG-vaccin) is het meest ontvangen vaccin ter wereld

Het BCG-vaccin, een oud vaccin dat oorspronkelijk gemaakt is tegen tuberculose, heeft een algemene stimulerende werking op het immuunsysteem. Het werkt daardoor effectief preventief tegen meerdere ziekten – mogelijk ook tegen COVID-19. Het wordt veel aan kinderen gegeven, maar in een dubbelblind gerandomiseerde klinische studie, een samenwerking tussen Radboudumc en de Universiteit van Athene, is aangetoond dat ook ouderen er baat bij hebben. De resultaten zijn nu gepubliceerd in wetenschappelijk tijdschrift Cell.
 
Het Bacille Calmette-Guérin (of BCG-vaccin) is het meest ontvangen vaccin ter wereld. Oorspronkelijk is het bedoeld als behandeling van tuberculose, maar later werd duidelijk dat het een langdurige, algemene boost aan het aangeboren immuunsysteem geeft. Het vaccin bleek daardoor ook werkzaam tegen andere aandoeningen en sterfte te verlagen. In het Radboudumc doet hoogleraar Experimentele Interne Geneeskunde Mihai Netea veel onderzoek naar dit effect, wat ‘trained immunity’ genoemd wordt.
 
Mihai Netea: “Twee jaar geleden zijn wij met de ACTIVATE-studie gestart om aan te tonen of vaccinatie met BCG in kwetsbare ouderen zou kunnen beschermen tegen infecties. Patiënten ouder dan 65 jaar die werden opgenomen in het ziekenhuis zijn gerandomiseerd om BCG of placebo vaccinatie te krijgen bij hun ontslag. Gedurende een jaar hebben wij ze gevolgd om te zien of BCG de ouderen inderdaad tegen infecties beschermde.”
 
Studie gestart voor de pandemie
De ACTIVATE-studie is al voor de coronapandemie gestart. 198 ouderen kregen bij ontslag uit het ziekenhuis ofwel een placebovaccin, ofwel een BCG-vaccin. De laatste follow-up stond gepland voor augustus 2020, maar vanwege de komst van COVID-19 hebben de onderzoekers gekeken naar de voorlopige resultaten.
 
Beschermende werking
Er was een verschil waar te nemen. Van de placebogroep kreeg 42,3% een infectie, terwijl dat bij slechts 25% van de BCG-groep het geval was. Ook bleef een infectie langer uit: de met BCG gevaccineerde deelnemers kregen gemiddeld 16 weken na de vaccinatie hun eerste infectie, tegenover 11 weken voor de placebogroep. Er was geen verschil in bijwerkingen te zien.
 
Hoogleraar Evangelos Giamarellos-Bourboulis, mede-coördinator van de studie aan de Universiteit van Athene: “Naast het duidelijke effect van BCG-vaccinatie op infecties in het algemeen, was het belangrijkste de observatie dat BCG vooral tegen luchtweginfecties kon beschermen. BCG-gevaccineerde ouderen hadden 80% minder luchtweginfecties dan de ouderen die het placebo hadden gekregen.”
 
Onduidelijk of het tegen het coronavirus werkt
Hoewel de meeste bescherming lijkt te zijn geweest tegen luchtweginfecties van (waarschijnlijk) virale oorsprong, is hiermee nog niet aangetoond of het ook werkt tegen COVID-19, vanwege de lage aantallen van COVID-19-infecties in deze studie. De studie laat wel zien dat de BCG-vaccinatie in ieder geval veilig is om te geven aan ouderen, en dat het hen kan beschermen tegen diverse infecties. Er lopen meerdere studies die wel specifiek naar de effecten van het BCG-vaccin op COVID-19 kijken. Pas als de resultaten van deze vervolgstudies bekend zijn, valt een antwoord te geven op de vraag of BCG-vaccinatie ook tegen een COVID-19-infectie kan beschermen.

Het ministerie van VWS vult aan: “Op basis van deze resultaten heeft het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport aangegeven vervolgonderzoek van deze onderzoekers graag te willen ondersteunen. Het ministerie heeft inmiddels aan ZonMw gevraagd dit vervolgonderzoek naar de effecten van BCG-vaccinatie onder kwetsbare ouderen, op te nemen als urgent traject in de onderzoeksprogrammering voor COVID-19.”

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Naam auteur en/of bewerkt door: Radboudumc
Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : Radboudumc
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2020/ouderen-beschermd-tegen-luchtweginfecties-door-bcgvaccin
Originele titel: Ouderen beschermd tegen luchtweginfecties door BCG-vaccin
Doelgroep: Zorgprofessionals
Datum: 2020-09-01

Relevante artikelen ...

Bij ouderen met vergeetachtigheid is meer aan de hand Dat blijkt uit onderzoek van het UMCG Ouderen met een milde geheugenstoornis hebben niet alleen geheugenproblemen, maar ook meer moeite met plannen e... Ouderenzorg Tue, 18 May 2021, 18:55:21
Ouderen moeten beter bij hun medicijngebruik begeleid worden Behandeling van deze patiënten is niet optimaal omdat ze of te veel of te weinig medicijnen slikken Een ontbijtbord vol met pillen tegen verschillend... Ouderenzorg Wed, 25 Nov 2020, 12:27:10
Mensen met dementie en hun mantelzorgers hebben ondersteuning nodig Dementie is meer dan vergeetachtigheid Zelfmanagement voor mensen met dementie is niet vanzelfsprekend. Zij hebben hier hulp bij nodig, evenals hun... Ouderenzorg Thu, 04 Jul 2019, 18:25:20
Onderzoek behandeling voor geheugenachteruitgang ouderen Het doel van de behandeling is om de hersenen extra te activeren Is het mogelijk om achteruitgang van geheugen en denkvermogen bij ouderen te remmen ... Ouderenzorg Tue, 02 Apr 2019, 15:17:02
Ouderen met Wlz-zorg thuis kunnen extra zorg ontvangen ActiZ is blij dat er voor de korte termijn oplossingen zijn om extra zorg thuis te kunnen bieden als de Wlz-zorg thuis ontoereikend is. Ouderen met W... Ouderenzorg Wed, 23 May 2018, 19:35:53
Overgrote deel ouderen woont thuis De meeste 65-jarigen zijn vitaal en gebruiken nauwelijks meer zorg dan de gemiddelde Nederlander. Het merendeel van de ouderen heeft weinig zorg nodi... Ouderenzorg Mon, 23 Apr 2018, 19:39:15