Acute myeloïde leukemie (AML) is een vorm van kanker die ontstaat in het beenmerg, die jaarlijks zo’n 700 mensen treft in Nederland

Onderzoekers van het Radboudumc hebben een methode ontwikkeld voor het opkweken van verschillende soorten dendritische cellen: de cellen van het immuunsysteem die gespecialiseerd zijn in het verwerken van lichaamsvreemde stoffen (waaronder tumor eiwitten) en deze presenteren aan de killercellen. Zo hopen ze een vaccinatie te ontwikkelen, die het immuunsysteem van patiënten met acute myeloïde leukemie verder kan oppeppen na een transplantatie met donorstamcellen. Op deze manier kan een terugval worden voorkomen.

Acute myeloïde leukemie (AML) is een vorm van kanker die ontstaat in het beenmerg, die jaarlijks zo’n 700 mensen treft in Nederland. Patiënten krijgen in veel gevallen een behandeling met chemotherapie, gevolgd door een donorstamceltransplantatie. Maar ondanks de transplantatie met gezonde stamcellen kan de ziekte terugkomen.

Onderzoekers van het Radboudumc hebben in het lab een manier gevonden die het mogelijk maakt om bij deze patiënten terugkeer van de ziekte te voorkomen door het immuunsysteem een boost te geven. Dat willen ze doen met een vaccinatie die drie verschillende soorten gekweekte dendritische cellen bevat. Dit zijn de generaals van het immuunsysteem, die op hun beurt anti-tumor-immuuncellen kunnen activeren. Zo hopen de onderzoekers AML-patiënten een grotere kans te geven om van hun ziekte te genezen. De resultaten van het onderzoek werden onlangs gepubliceerd in het tijdschrift Cancer Immunology and Immunotherapy.

Regelneven van het immuunsysteem
Bij een stamceltransplantatie krijgen AML-patiënten stamcellen van een donor toegediend om hen van een gezond afweersysteem te voorzien en in de hoop dat de zogeheten killer-immuuncellen van de donor de achtergebleven kankercellen in het lichaam opruimen, zegt Jesper van Eck van der Sluijs. Hij is onderzoeker in de groep van dr. Willemijn Hobo en dr. Harry Dolstra bij het Laboratorium voor Hematologie van de afdeling Laboratoriumgeneeskunde in het Radboudumc.

“We kunnen een kleine restfractie van het stamceltransplantaat gebruiken voor wetenschappelijk onderzoek, met als doel gezonde afweercellen te kweken”, zegt Van Eck van der Sluijs. Daarbij gaat het de onderzoekers vooral om het opkweken van dendritische cellen (DC’s): de generaals van het immuunsysteem. Door de productie van stimulerende moleculen en signaalstoffen, en doordat ze stukjes van tumorcellen presenteren, sturen zij andere immuuncellen aan: als een rechercheur die een speurhond laat ruiken aan de zakdoek van een voortvluchtige dader.

Zeldzaam maar belangrijk subtype
Het was de onderzoekers eerder gelukt om uit donorstamcellen twee van de drie soorten dendritische cellen te kweken die op natuurlijke wijze voorkomen in het bloed, zegt Van Eck van der Sluijs. “Het derde subtype, de zogenaamde type 1-conventionele DC’s, is voor de behandeling van kanker het interessantst. Ze kunnen nog beter die immuuncellen activeren die er het best op zijn toegerust om tumorcellen te doden: de T-cellen en de natural killer-cellen.”

Van Eck van der Sluijs en zijn collega’s wilden zeker weten dat ze de échte type 1-conventionele DC’s aan het kweken waren. Daarom vergeleken ze van de opgekweekte dendritische cellen het RNA, een maat voor de genetische kenmerken van een cel, met dat van type 1-DC’s die uit bloed afkomstig waren. Daaruit bleek dat de cellen genetisch erg sterk met elkaar overeenkwamen. Bij aanvullende onderzoeken bleken allebei de soorten type 1-conventionele DC’s dezelfde activatiemoleculen en signaalstoffen te produceren, zegt Van Eck van der Sluijs. “Kortom: ze functioneerden vergelijkbaar. Daarmee laten we zien dat onze gekweekte DC’s net zo goed werken als die uit het bloed.” Ook bij experimenten naar het aansturen van de immuuncellen die de tumorcellen opsporen en doden bleken de type 1-DC’s succesvol. “Als we deze DC-geactiveerde natural killer-cellen opkweken samen met tumorcellen van een patiënt, zien we dat die worden gedood, terwijl niet-geactiveerde killercellen de tumorcellen vaker laten leven.”

Eerst uitvoerig testen
Hoewel het werk van de Nijmeegse onderzoekers goed nieuws is voor de voortgang van onderzoek naar therapeutische opties bij AML, betekent dat niet dat een patiënt zich op korte termijn al kan melden voor een vaccinatie met dit type dendritische cellen. “We hebben voorlopig slechts aangetoond dat we de drie soorten DC’s kunnen kweken, en dat ze krachtig zijn in het stimuleren van anti-tumor-afweerresponsen”, zegt Van Eck van der Sluijs. Het is nu tijd voor vervolgstudies, waarbij gekeken wordt of de cellen veilig en effectief zijn.

Daarna moet er een klinisch product worden ontwikkeld, dat ook weer getest moet worden. Als ook dat slaagt, is het mogelijk het product beschikbaar te maken voor behandeling. Van Eck van der Sluijs hoopt dat de vaccinatie met type 1-DC’s uiteindelijk in de kliniek terechtkomt. “Het is zo belangrijk dat meer behandelingen voor AML beschikbaar komen. Wij denken dat DC-vaccinatie na een donorstamceltransplantatie zou kunnen bijdragen aan de behandeling van deze patiënten. Het proces zal nog vele jaren duren, maar de voortekenen zijn goed.”


 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Naam auteur en/of bewerkt door: Radboudumc
Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : Radboudumc
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2021/vaccinatie-met-immuuncellen-zorgt-voor-boost-van-afweersysteem-na-stamceltransplantatie
Originele titel: Vaccinatie met immuuncellen zorgt voor boost van afweersysteem na stamceltransplantatie
Doelgroep: Zorgprofessionals, Studenten
Datum: 2021-05-31

Relevante artikelen ...

Erfelijke darmkanker opgespoord door nieuwe DNA analyse Met 13.000 nieuw gevallen per jaar is darmkanker één van de meest voorkomende vormen van kanker Een nieuwe techniek om DNA te analyseren toont aan da... Wetenschap & onderwijs Mon, 21 Nov 2022, 12:00:04
Subsidie voor het maken van een app die het stoppen met medicatie bespreekbaar maakt voor artsen en patiënten Veel patiënten met kanker krijgen medicijnen tegen trombose Ondanks het feit dat antitrombotische medicatie weinig of zelfs negatieve effecten heeft ... Wetenschap & onderwijs Mon, 13 Jun 2022, 11:25:08
Onderzoeksubsidie naar immunotherapie met killercellen Killercellen zijn witte bloedcellen van het natuurlijke afweersysteem Het onderzoek naar het immunotherapie met killercellen bij uitgezaaide borstkan... Wetenschap & onderwijs Wed, 27 Oct 2021, 09:44:44
Onderzoekscentrum moet begrip van het microbioom vergroten Een beter begrip van het microbioom is essentieel in het onderzoek naar een gezonde leefstijl Wetenschappers uit het Belgisch-Duits-Nederlandse grens... Wetenschap & onderwijs Sun, 09 May 2021, 19:20:23
Genetische oorzaken van zeldzame ziekten makkelijker op te sporen De identificatie van genen die betrokken zijn bij het ontstaan van zeldzame ziekten is de laatste jaren sterk toegenomen  Ontwikkelingen in DNA-... Wetenschap & onderwijs Sun, 31 Jan 2021, 07:29:57
Specifieke afweercellen spelen een rol in het ziekteproces van reumatoïde artritis Bij reumatoïde artritis keert je eigen afweersysteem zich tegen gezonde cellen in je lichaam LUMC-wetenschappers ontdekten dat specifieke afweercelle... Wetenschap & onderwijs Fri, 20 Nov 2020, 08:04:21

Volg het nieuws ook via...

 

facebook Facebook

twitter Twitter

rss RSS

mail E-mail nieuwsbrief

 ZorgKrant.nl binnen Twitter.com