(advertentie)

Een internationaal team van wetenschappers heeft voor het eerst zeven risicogenen gevonden voor slapeloosheid.

Door deze vondst hebben de wetenschappers een belangrijke stap gezet in het ontrafelen van de biologische mechanismen die zorgen voor slapeloosheid. De vondst bewijst daarnaast dat slapeloosheid geen puur psychische aandoening is, wat veelal wordt beweerd. Nature Genetics heeft de uitkomsten van dit onderzoek gepubliceerd.

Slapeloosheid is misschien wel de meest voorkomende gezondheidsklacht. Zelfs na behandeling blijft slecht slapen voor veel mensen een hardnekkige kwetsbaarheid. Met het vaststellen van de risicogenen komen hoogleraren Danielle Posthuma (VUmc/VU) en Eus van Someren (Nederlands Herseninstituut, VUmc/VU), die het internationale onderzoek leidden, dichterbij het ontrafelen van de biologische mechanismen die zorgen voor deze aanleg.

Hoop en erkenning voor slapelozen
Hoogleraar Van Someren, gespecialiseerd in slaap en slapeloosheid, ziet de bevindingen als het begin van een traject naar het begrijpen van slapeloosheid tot op het niveau van communicatie binnen en tussen hersencellen, en daarmee het vinden van nieuwe behandelmogelijkheden.

Hij hoopt daarnaast dat de bevindingen erkenning van slapeloosheid teweeg brengen. "In verhouding tot de ernst, prevalentie en risico's van slapeloosheid wordt er nauwelijks onderzoek naar oorzaken gedaan. Te vaak wordt het probleem afgedaan met 'het zit tussen de oren'. Ons onderzoek opent een ander perspectief: het zit namelijk ook in de genen."

De onderzoekers vonden in een steekproef van 113.006 individuen zeven genen voor slapeloosheid. Deze genen hebben een rol in de regulatie van transcriptie (het proces waarbij DNA wordt afgelezen om er een RNA kopie van te maken) en exocytose (het proces waarbij cellen stoffen afgeven om te communiceren met hun omgeving). Voor één van de gevonden genen, MEIS1, was al eerder aangetoond dat het een rol speelt bij twee andere slaapstoornissen: Periodic Limb Movements of Sleep (PLMS) en Restless Legs Syndrome (RLS). Opvallend genoeg worden deze gekenmerkt door onrust van respectievelijk bewegen en voelen, en slapeloosheid vooral door onrust in de gedachtenstroom.

Genetische overlap met andere eigenschappen
Daarnaast vonden de onderzoekers sterke genetische overlap met andere eigenschappen, zoals angststoornissen, depressie, neuroticisme, en een lager algemeen welbevinden. "Dit is een interessante bevinding omdat we deze eigenschappen vaak samen zien met slapeloosheid. We weten nu dat dit deels komt door een gedeelde genetische basis", zegt VU-neurowetenschapper Anke Hammerschlag, promovendus en eerste auteur op de studie.

Andere genen in mannen en vrouwen
De onderzoekers bekeken ook of dezelfde genetische varianten in mannen en vrouwen van belang zijn. "Een deel van de genetische varianten bleek verschillend. Dit suggereert dat bij mannen en vrouwen deels verschillende biologische mechanismen tot slapeloosheid kunnen leiden", aldus hoogleraar Posthuma. "Een verschil tussen mannen en vrouwen zien we ook terug in de prevalenties: in de onderzochte steekproef van grotendeels vijftigplussers rapporteerde 33% van de vrouwen last te hebben van slapeloosheid. Bij de mannen was dit 24%."

De risicogenen konden worden opgespoord in cohorten met het DNA en de diagnoses van vele duizenden mensen. In de UK Biobank - een groot cohort uit Engeland waarvan DNA beschikbaar is - was geen informatie bekend over de diagnose van slapeloosheid, maar er was wel gevraagd of mensen moeite hadden met in slaap vallen en doorslapen. Door handig gebruik te maken van informatie uit slaapregister.nl (het Nederlands Slaap Register) kon in de UK Biobank voor het eerst worden vastgesteld wie aan het profiel van slapeloosheid voldeed. Het koppelen van kennis uit deze twee cohorten maakte het verschil.

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Datum: 2020-01-20

Relevante artikelen ...

Elektronenmicroscopie geeft een kijkje in de cel Elektronenmicroscopie maakt de basis van het leven zichtbaar, en wel tot in het allerkleinste detail Elektronenmicroscopie geeft een kijkje in de cel... Wetenschap & onderwijs Mon, 23 Dec 2019, 15:31:36
Relatie tussen slaap en verstoord lipidenprofiel onderzocht Onderzoekers weten al jaren dat er een verband bestaat tussen slaap en hart- en vaataandoeningen door een verstoord lipidenprofiel Een groot internat... Wetenschap & onderwijs Thu, 14 Nov 2019, 19:56:23
Sikkelcelziekte door zuurstofscan ontrafeld Sikkelcelziekte is een ernstige erfelijke aandoening Het UMC Utrecht heeft samen met RR Mechatronics ‘de zuurstofscan’ ontwikkeld, een methode om de ... Wetenschap & onderwijs Thu, 14 Nov 2019, 16:32:00
DNA-schade in sperma zorgt voor chaos in embryo’s De eerste celdelingen na de bevruchting leggen de basis voor de ontwikkeling van het hele embryo Veel varianten in het DNA worden overgeërfd, maar ze... Wetenschap & onderwijs Wed, 18 Sep 2019, 19:12:24
Groeiende rol voor antilichamen Antilichamen spelen een cruciale en groeiende rol bij kankerbehandelingen, immuuntherapie en diagnostiek Een vondst geboren uit frustratie, kan een f... Wetenschap & onderwijs Thu, 29 Aug 2019, 10:55:53
Tijdens de Vierdaagse wordt er voor de wetenschap gewandeld Onderzoek Radboudumc en Radboud Universiteit tijdens de Vierdaagse De Vierdaagse is een unieke gelegenheid om onderzoek te doen naar bewegen en gezon... Wetenschap & onderwijs Mon, 08 Jul 2019, 07:31:43

(advertentie)