Hoe wordt er in een veranderende samenleving, waarin mensen steeds langer leven en religie een minder grote rol speelt, gepraat over een goede dood?

In de afgelopen decennia zijn we ons anders gaan verhouden tot de dood. Krantenartikelen geven inzicht in wat we een ‘goede’ of ‘waardige’ dood vinden. Daarin wordt de goede dood bij ouderen vooral in verband gebracht met voltooid leven en een zelfgekozen levenseinde, blijkt uit onderzoek van het Radboudumc en Radboud Universiteit. 

Hoe wordt er in een veranderende samenleving, waarin mensen steeds langer leven en religie een minder grote rol speelt, gepraat over een goede dood? Dat vroegen onderzoekers Els van Wijngaarden (Radboudumc) en José Sanders (Radboud Universiteit) zich af. De wetenschappers analyseerden 173 artikelen die tussen 2010 en 2020 verschenen in het Algemeen Dagblad, Telegraaf, Volkskrant, NRC Handelsblad en Trouw. ‘Kranten doen verslag van publiek debat, reflecteren erop, en jagen het debat ook weer aan’, zegt Sanders. ‘De artikelen geven een beeld van hoe we omgaan, en willen omgaan, met de dood.’

Manieren van praten over de dood
De onderzoekers zagen verschillen in hoe er over sterven op latere leeftijd wordt geschreven. Ze onderscheiden daarin vier discoursen, ofwel manieren van praten, namelijk die van keuze, risico, zorg en complexiteit. In het meest voorkomende discours wordt de goede dood gezien als een dood waarvoor mensen zelf kiezen en waarbij ze zelf hulp vragen en krijgen. Sanders: ‘Het keuze-discours is voor veel mensen aantrekkelijk omdat het ouderen een actieve rol geeft. Het niet-kiezen – met als gevolg aftakeling, gebrek aan controle, afhankelijkheid – wordt in dit discours vaak besproken als iets afschrikwekkends.’

Het tweede discours wijst juist op de risico’s van het steeds centraal stellen van de eigen keuze, zoals bijvoorbeeld het zelfgekozen levenseinde. ‘In dit risico-discours wordt de vrees geuit dat oudere mensen zich gedwongen kunnen voelen om voor de dood te kiezen, bijvoorbeeld omdat ze anderen niet tot last willen zijn’, aldus Sanders. In het derde discours staat het belang van zorg voor ouderen centraal; goede zorg zou in deze redenering de wens om zelf te kiezen voor de dood moeten voorkomen. Het laatste discours benadrukt de complexiteit van de maatschappelijke vraag wat een goede dood is.

Controle over het sterven
De onderzoekers stellen vast dat het keuze-discours dominant is in de dagbladen. Dat verbaasde Sanders niet. ‘In het keuze-discours wordt de mens neergezet als autonoom. In de andere discoursen wordt vaak óver stervenden gepraat, dat geeft hen een passieve rol. Als je denkt vanuit het keuze-discours, is zulke passiviteit onaantrekkelijk of zelfs onaanvaardbaar.’ Els van Wijngaarden vult aan: ‘In een krantenbericht wordt er vaak voor één bepaalde invalshoek gekozen. Als bijvoorbeeld het keuze-discours de dominante invalshoek is, is er vaak weinig oog voor de gevolgen, de risico’s van bepaalde keuzes, of de complexiteit van het probleem.’

De onderzoekers zagen ook dat er binnen het zorg-discours juist de neiging is om zaken voor ouderen in te vullen. Van Wijngaarden: ‘Zo van: kwetsbare ouderen moeten beschermd worden. Mensen die autonomie belangrijk vinden, hebben moeite met zo’n frame. Op die manier praat je snel langs elkaar heen. Ik denk dat het goed is als in de media de verschillende invalshoeken meer naast elkaar bestaan. Dus: neem de wens tot regie serieus, maar kijk ook naar de risico’s en de complexiteit. Heb oog voor goede zorg, maar blijf je ook steeds afvragen: wat vinden ouderen zelf belangrijk?’

Van Wijngaarden en Sanders wijzen op de dominantie van het keuze-discours in de media. ‘Hoe we praten over zaken maakt ook hoe we de werkelijkheid zien en vormgeven. Meer discoursen tot je beschikking hebben schept meer mogelijkheden’, legt Sanders uit. ‘Wie zich hiervan bewust is en naar handelt, geeft ouderen de ruimte: om over hun dood te praten of te zwijgen, om te kiezen of actief níet te kiezen.’

Over de publicatie
Dit artikel verscheen in Social Science & Medicine: ‘I want to die on my own terms’: Dominant interpretative repertoires of ‘a good death’ in old age in Dutch newspapers

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Naam auteur en/of bewerkt door: Radboudumc
Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : Radboudumc
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2022/een-goede-dood-in-de-dagbladen
Originele titel: ‘Een goede dood’ in de dagbladen
Doelgroep: Zorgprofessionals, Studenten
Datum: 2022-09-28

Relevante artikelen ...

Subsidie voor onderzoek naar betere financiering van mondzorg Mondzorg is nog steeds niet voor iedereen goed toegankelijk en betaalbaar Een internationaal consortium onder leiding van Stefan Listl van het Radbou... Anders Tue, 29 Nov 2022, 20:37:59
In Europa sterven door resistente bacteriën jaarlijks 35.000 mensen Bacteriën passen zich makkelijk aan als ze de omgeving niet prettig vinden, zoals bij blootstelling aan antibiotica Jaarlijks sterven in Europa 35.00... Anders Sat, 19 Nov 2022, 13:48:30
Overgebleven medicijnen nog prima bruikbaar We gooien ieder jaar voor minimaal 100 miljoen euro aan medicijnen weg in Nederland Overgebleven geneesmiddelen niet weggooien, maar terugnemen om ze... Anders Thu, 27 Oct 2022, 07:46:56
Particuliere klinieken moeten de risico's van een nieuw implantaat voor ze het gebruiken onderzoeken De inspectie ziet dat de patiënten geïnformeerd worden over de risico’s van het implantaat dat zij krijgen Het gebruik van implantaten in de zorg ken... Anders Fri, 20 May 2022, 13:40:37
Arts kan door digitale biomarkers zien hoe het echt met je gaat In de spreekkamer krijgt de arts vaak maar een beperkt beeld van hoe het met een patiënt gaat Met digitale biomarkers, kun je gezondheid objectiever ... Anders Thu, 06 Jan 2022, 13:42:00
Gebrek aan aandacht voor geslacht en gender in klinische studies COVID-19 Tijdens de coronapandemie zien we verschillen tussen mannen en vrouwen Hoewel COVID-19 zich verschillend uit bij mannen en vrouwen, maakt de grote me... Anders Wed, 07 Jul 2021, 13:11:33

Volg het nieuws ook via...

 

facebook Facebook

twitter Twitter

rss RSS

mail E-mail nieuwsbrief

 ZorgKrant.nl binnen Twitter.com