(advertentie)

Dertig procent van alle geneesmiddelen op de markt werkt via een bepaald type receptor op de cellen van een patiënt, de G-eiwit gekoppelde receptoren (GPCR)

Medicijnen werken niet volgens het ‘one size fits all’-principe, omdat genetische verschillen hun effectiviteit beïnvloeden. Dat blijkt uit innovatief onderzoek van promovendus Julia Hillger. 

Sleutel
Dertig procent van alle geneesmiddelen op de markt werkt via een bepaald type receptor op de cellen van een patiënt, de G-eiwit gekoppelde receptoren (GPCR). Genen bepalen de vorm van deze receptoren. 'Zo’n receptor kan je vergelijken met een slot en de medicijnen met een sleutel. Als de vorm van het slot verandert werkt een andere sleutel misschien beter’, legt Hillger uit. Toegepast op geneesmiddelen heet dit ookwel personalised of precision medicine.

Doelwit
Voor GPCRs is de relatie tussen genen en medicijnen vooral bekend van statistisch onderzoek. Om meer inzicht te krijgen in de relatie, bekeek Hillger het proces in meer detail. Ze mat de reacties van cellen met genetisch verschillende receptoren, op geneesmiddelen en vergelijkbare stoffen. Dit deed ze voor GPCRs die doelwit kunnen zijn voor medicijnen voor de behandeling van immuunziekten, diabetes en parkinson.

Tweelingen
Die cellen waren ‘echte, persoonlijke’ cellen van eeneiige tweelingen en hun ouders uit het Nederlands Tweeling Register. Omdat de tweelingen genetisch gelijk zijn, verwachtte Hillger bij hun cellen dezelfde reactie. Maar de ouders zijn genetisch verschillend, waardoor die wel anders kunnen reageren.

Diabetes
Ze ontdekte dat de reacties van receptoren op medicijnen en vergelijkbare stoffen inderdaad kunnen verschillen door genetische variatie (zie figuur). Voor twee receptoren bleken die verschillen sneller zichtbaar wanneer stoffen een deel van de receptor activeren, dan wanneer deze de receptor volledig activeren. Bij één receptor bleek zelfs de reactie op lichaamseigen stoffen te zijn beïnvloed, wat mogelijk kan bijdragen aan ontwikkeling van ziektes als diabetes.

Parkinson
Bij twee receptoren leidden de genen tot veranderingen in de receptor en beïnvloedden zo de reactie op geneesmiddelen. Maar voor de receptor die betrokken is bij parkinson, zaten er verschillen in het gen die niet direct het eiwit zelf veranderden. Al eerder in de vertaalslag van gen naar receptor traden er aanpassingen op.

Ondanks dat de eiwitten gelijk waren, trad er toch een verschillende reactie op. ‘Iets in het gen heeft dus invloed op de reactie van cellen en de werking van het geneesmiddel. Mogelijk wordt er meer of minder van de receptor door de cellen aangemaakt,’ legt Hillger uit.

Waardevol
Met haar onderzoek toont Hillger aan dat het waardevol is genetische verschillen mee te nemen bij het ontwikkelen van medicijnen. Maar ze benadrukt ook het belang van vervolgonderzoek. ‘Mijn onderzoek is in een te vroeg stadium om de ontwikkeling van geneesmiddelen te beïnvloeden. Daarvoor moeten meer mensen worden vergeleken dan de vijf tot tien individuen in mijn onderzoek. Daarnaast keek ik alleen naar de genetische verschillen. Het is interessant om ook verschillen in levensstijl en omgeving mee te nemen in een vervolgstudie.’

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : Universiteit Leiden
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.universiteitleiden.nl/nieuws/2017/12/medicijnen-op-maat
Originele titel: Medicijnen op maat
Doelgroep: Zorgprofessionals, Studenten
Datum: 2017-12-08

Relevante artikelen ...

Opmaat voor nieuwe medicatie Signaaleiwitten fungeren als een soort verkeersregelaars Eiwitten die zenuwcellen reguleren, binden aan de receptor van zo’n cel om hun instructie te... Wetenschap & onderwijs Mon, 22 Mar 2021, 13:14:57
Slimme virussen overleven, klunzige niet Bij mutaties verandert de genetische code van een virus De Britse, besmettelijkere variant van het coronavirus SARS-CoV-2 is helaas aan een opmars in... Wetenschap & onderwijs Fri, 22 Jan 2021, 10:57:11
Medicijnen sneller beschikbaar door innovatieve technologie De kans dat een kandidaat-geneesmiddel faalt tijdens kostbare klinische studies, ligt rond 90 procent De ontwikkeling van een potentieel medicijn, va... Wetenschap & onderwijs Mon, 12 Oct 2020, 10:26:47
Beoordeling eerste coronavaccin gestart De beoordeling van het eerste Europese vaccin tegen corona is gestart Vandaag (01-10) is de beoordeling gestart van het eerste Europese vaccin tege... Wetenschap & onderwijs Thu, 01 Oct 2020, 12:06:26
Onderzoek naar effectievere en veiligere medicijndoseringen voor kinderen Hoewel veel kinderen medicijnen nodig hebben, is de optimale dosering vaak niet bekend De werkzaamheid en veiligheid van ongeveer de helft van alle g... Wetenschap & onderwijs Mon, 24 Aug 2020, 14:24:05
Leidende rol voor het LUMC in zoektocht naar nieuwe coronavirus-behandelingen Met een budget van circa 4 miljoen euro is het LUMC een van de belangrijkste academische partners van het vijfjarige CARE-project Onderzoekers van he... Wetenschap & onderwijs Tue, 18 Aug 2020, 11:54:51