Bewegen op school: vooruitgang in bewegingsonderwijs; meer aandacht nodig voor kleuters, actieve pauzes en schoolbeleid

Steeds meer basisscholen voldoen aan de verplichtingen voor bewegingsonderwijs in groep 3-8. Gym voor kleuters krijgt minder aandacht. Bewegen buiten de gymles, bijvoorbeeld tijdens de pauze, stimuleren scholen nog maar beperkt. Ook is bewegen vaak geen specifiek onderdeel van schoolbeleid. Dit blijkt uit vier nieuwe onderzoeken van het Mulier Instituut.

Bewegingsonderwijs: vooruitgang in groep 3-8; kleuters krijgen minder aandacht
Basisschoolleerlingen moeten minimaal 90 minuten bewegingsonderwijs per week krijgen van een bevoegde leerkracht. Vooral in groep 3-8 voldoen steeds meer scholen aan deze verplichting. Maar nog niet elke school.

Bovendien krijgt het bewegingsonderwijs voor kleuters minder aandacht op basisscholen. Het gemiddelde aantal minuten bewegingsonderwijs per week neemt daar af sinds de vorige meting in 2021/2022. Een deel van de schoolleiders ziet buitenspelen als alternatief voor gym. Daarnaast zetten scholen minder vaak vakleerkrachten in voor de kleutergroepen.

Wet minder streng voor kleutergym
De wetgeving laat ruimte voor dit verschil. Er ligt meer nadruk op goed bewegingsonderwijs in de hogere groepen. Voor groep 1-2 is de aanvullende leergang Vakbekwaamheid Bewegingsonderwijs namelijk niet verplicht. Voor groep 3-8 wel. We raden aan om deze verplichting ook te laten gelden voor groep 1-2. Zodat alle leerlingen vanaf het begin goed bewegingsonderwijs krijgen.

Knelpunten voor bewegingsonderwijs blijven
Schoolleiders geven aan dat het lastig is om voldoende bevoegde leerkrachten te vinden. Door veranderende regels dreigt dit tekort in de toekomst verder toe te nemen. Daarnaast ervaren veel scholen problemen met sportaccommodaties: ze zijn onvoldoende beschikbaar, te ver weg of slecht onderhouden.

Verdiepend onderzoek laat zien dat gemeenten dit tekort minder ernstig inschatten dan scholen. Door deze verschillen sluiten maatregelen niet altijd aan bij de praktijk. Het is daarom belangrijk om de beschikbaarheid en geschiktheid van accommodaties te verbeteren. Meer afstemming tussen scholen en gemeenten kan daarbij helpen.

Bewegen in de pauze: vaak beperkt tot speelmaterialen klaarleggen
Bewegen op school is meer dan bewegingsonderwijs. Het kan ook op andere momenten tijdens de schooldag, zoals tijdens de lessen of de pauze. Veel scholen geven aan dat ze iets doen om leerlingen tijdens de pauze te stimuleren meer te bewegen. Maar vaak blijft dit bij het aanbieden van speelmateriaal, zoals ballen of springtouwen.

Weinig scholen stimuleren beweging tijdens de pauze op andere, actievere manieren. Ook leggen ze afspraken over bewegen stimuleren tijdens de pauze vaak niet vast in schoolbeleid.

Zonder visie geen beweging
Dit gebrek aan vastgelegd beleid over bewegen speelt breder dan alleen bij de pauze. Drie kwart van de basisscholen heeft geen specifiek schoolbeleid over bewegen tijdens de schooldag. Daardoor bestaat bewegen tijdens de schooldag nu uit losse activiteiten zonder duidelijke doelen of afspraken. Initiatieven blijven afhankelijk van individueel enthousiasme van leerkrachten. Scholen geven aan dat gebrek aan tijd, personeel en middelen het ontwikkelen van beleid lastig maakt. Ook hebben ze behoefte aan praktische handvatten en voorbeelden.

Lees de vier rapporten
Bewegingsonderwijs en beweging in het primair onderwijs 2024/2025: 3-meting
Accommodaties voor het bewegingsonderwijs: perspectief van basisscholen en gemeenten
Bewegen tijdens de schoolpauze: zo stimuleren basisscholen bewegen tijdens de pauze
Zonder visie geen beweging: hoe basisscholen visie en beleid over bewegen ontwikkelen, uitvoeren en borgen

Bron: Mulier Instituut