Het begrip ‘kwetsbare situatie’ wordt vaak gebruikt om aan te geven dat (toekomstige) ouders en kinderen een grotere kans hebben op gezondheidsproblemen en minder toegang tot zorg

Kinderen die geboren worden en opgroeien in een meervoudig kwetsbare situatie gebruiken in de eerste zes levensjaren fors meer zorg en hebben hogere zorguitgaven. Dat blijkt uit onderzoek van het RIVM. Als alle medische zorg bij elkaar wordt opgeteld, hebben kinderen in deze groep de eerste zes jaar gemiddeld 7.000 euro (bijna 55 procent) meer zorgkosten, waarvan 2.500 euro in het geboortejaar. Ook maken zij meer gebruik van zorg en ondersteuning uit het sociaal domein, zoals speciaal onderwijs en jeugdhulp. 

Het begrip ‘kwetsbare situatie’ wordt vaak gebruikt om aan te geven dat (toekomstige) ouders en kinderen een grotere kans hebben op gezondheidsproblemen en minder toegang tot zorg. Een meervoudig kwetsbare situatie betekent dat er meerdere risicofactoren voor kwetsbaarheid tegelijkertijd aanwezig zijn. Denk aan armoede of een ongezonde leefstijl. Tegelijkertijd zijn er te weinig factoren die deze risico’s kunnen compenseren, zoals een ondersteunend sociaal netwerk.

Ook per type zorg verschillen tussen groepen
Het verschil in zorgkosten is te zien bij medische zorg als geheel, maar is ook zichtbaar bij de afzonderlijke typen zorg. Dat zijn huisartsenzorg, ziekenhuiszorg, farmaceutische zorg, paramedische zorg en mondzorg.  

Verschillen groter bij ouder worden
Opvallend is dat het verschil in zowel gebruik als uitgaven van paramedische zorg (zoals fysiotherapie of logopedie) tussen kinderen toeneemt naarmate de kinderen ouder worden. Een mogelijke verklaring hiervoor is dat deze kinderen vaker een achterstand hebben in hun spraak-taal-ontwikkeling of motorische ontwikkeling. Wat ook opvalt is dat het gebruik van mondzorg lager ligt bij kinderen in een kwetsbare situatie. Wel zijn er hogere uitgaven voor mondzorg, en dit verschil wordt groter naarmate ze ouder worden. Dit sluit aan bij eerdere cijfers.  

Afname kinderen in gezinnen in een meervoudig kwetsbare situatie
Het percentage kinderen geboren in een gezin in een meervoudige kwetsbare situatie nam af van 8,2 procent in 2017 naar 6,6 procent in 2023. Dit hangt samen met verschillende trends. Zo daalde in deze periode het percentage gezinnen met schulden en een uitkering. Ook wonen steeds meer gezinnen in een goed leefbare wijk en hebben meer ouders een betaalde baan en een hoger opleidingsniveau. In sommige GGD-regio’s is de daling van het percentage kinderen in een kwetsbare situatie opvallend sterk, zoals in IJsselland, Gelderland-Zuid en Drenthe. In Zuid-Limburg, Flevoland, Rotterdam-Rijnmond, Haaglanden en Amsterdam komt meervoudige kwetsbaarheid vaker voor dan in andere regio’s.

Blijvend investeren in preventie
Volgens de onderzoekers laten de resultaten zien dat het belangrijk is om te blijven investeren in jonge gezinnen, zowel voor, tijdens, als na de zwangerschap. Dit gebeurt al via het programma Kansrijke Start, en door betere samenwerking tussen het medisch en sociaal domein. Dat zorgt ervoor dat problemen eerder ontdekt en aangepakt worden, waardoor er later in het leven minder intensieve zorg nodig is.

Bron: RIVM