Kostenbesparende maatregelen worden nogal eens teniet gedaan doordat de besparing via een andere route alsnog ‘weglekt’

Zorgverzekeraars belonen of korten ziekenhuizen zelden op basis van de geleverde prestaties. Hoewel kwaliteit en doelmatigheid al jaren parameters zijn bij het inkopen van zorg, verschuift er in de praktijk maar weinig. Uit een financiële analyse van de jaarverslagen van de Nederlandse ziekenhuizen blijkt dat in de periode 2007-2014 slechts 2 tot 3 procent van het budget werd herverdeeld. Dit blijkt uit onderzoek van Niek Stadhouders van het Radboudumc, waarmee hij op 15 april promoveerde.

Stadhouders’ promotieonderzoek spitst zich toe op kostenbeheersingsbeleid voor de zorgsector: welke maatregelen om de almaar oplopende zorgkosten een halt toe te roepen zijn effectief? Om antwoorden te vinden, spitte hij 2250 beleidsopties uit 710 wetenschappelijke publicaties door. Wat de budgetverschuivingen betreft, kent de Wmo- en Pgb-zorg vrij veel marktdynamiek. In de onderzochte periode ging daar tot wel 10 procent van het geld naar een andere zorgaanbieder.

Dat dit percentage voor ziekenhuizen veel lager ligt, kan op verschillende manieren worden verklaard. De promovendus noemt onder meer hoge marktconcentratie en marktmacht van ziekenhuizen, gebrek aan transparantie van uitkomsten en beperkingen op het gebied van selectief contracteren. Bovendien hebben zorgverzekeraars naast financiële prikkels nog andere mogelijkheden om kwaliteit en doelmatigheid in ziekenhuizen te verbeteren. Bijvoorbeeld door contractafspraken over volumes en kwaliteit te maken of door zorgaanbieders te stimuleren best practices van elkaar over te nemen.

Volgens Stadhouders wijzen de uitkomsten er op dat het Nederlandse systeem van ‘gereguleerde concurrentie’ minder marktdynamiek in de ziekenhuiszorg brengt dan verwacht. Hij pleit er voor om op alle niveaus de transparantie te verhogen. Bijvoorbeeld door beleid dat voor kostenbeheersing moet zorgen,  zorgvuldig te monitoren en te evalueren, de effecten van zorginkoop van verzekeraars beter in kaart te brengen en de kwaliteitsuitkomsten van zorgaanbieders openbaar te maken.

Weglekken
Kostenbesparende maatregelen worden nogal eens teniet gedaan doordat de besparing via een andere route alsnog ‘weglekt’, stelt Stadhouders. “Zodra de overheid een eigen bijdrage voor een ingreep verplicht stelt, blijven sommige patiënten weg”, geeft hij een voorbeeld. “Dit leidt tot een besparing op zorgkosten. Maar, voor een zorgaanbieder betekent het wegblijven van klanten een inkomstendaling. Dit ‘gat in de begroting’ kan worden gevuld door de behandelintensiteit van de patiënten die wél komen iets te verhogen. Waardoor de effectiviteit van de beleidsmaatregel uiteindelijk misschien wel nihil is. Wil je effectief zijn, dan moet gekeken worden hoe je dit ‘weglekken’ kunt voorkomen.” 
 
Publiek of privaat
Stadhouders’ macro-economische onderzoek is gebaseerd op studies uit een groot aantal landen. Hij vergeleek onder meer de efficiëntie, kwaliteit en doelmatigheid van publieke en private ziekenhuizen. Op basis van 45 Europese studies concludeert Stadhouders dat er weinig eenduidige verschillen tussen publieke en private ziekenhuizen zichtbaar zijn op het gebied van efficiëntie of kwaliteit van zorg. Uit sommige studies blijkt dat publieke ziekenhuizen over het algemeen toegankelijker zijn voor mensen met lage inkomens en/of een hoge zorgzwaarte. Anderzijds scoren private ziekenhuizen in sommige landen juist beter op toegankelijkheid omdat ze kortere wachtlijsten hebben. “Andere factoren zoals hoe de zorg bekostigd wordt, lijken meer invloed te hebben dan eigenaarschap”,  stelt de promovendus.

Bezuiniging uitgedrukt in gezonde levensjaren
Met behulp van verschillende rekenkundige modellen ging Stadhouders ook na wat een gezond levensjaar feitelijk kost. De modellen baseren zich op declaratiedata van Nederlandse ziekenhuizen, patiëntengegevens (kwaliteit van leven, ziekte en (eventuele) sterfte) en veranderingen in het uitgavenpatroon van ziekenhuizen. Hieruit blijkt dat in Nederland elke budgetverlaging op ziekenhuiszorg ter waarde van 73.600 euro één gezond levensjaar kost. Stadhouders plaatst hier zelf de kanttekening bij dat zijn berekeningen waarschijnlijk nog onvoldoende precies zijn. Hij pleit voor meer dataverzameling, die een nauwkeuriger schatting mogelijk maakt. Lukt dat, dan kan het model worden gebruikt om de doelmatigheid van ziekenhuisbestedingen te verbeteren.

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : Radboudumc
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2019/zorgverzekeraar-schuift-weinig-met-ziekenhuisbudgetten
Originele titel: Zorgverzekeraar schuift weinig met ziekenhuisbudgetten
Doelgroep: Beleidsmakers
Datum: 2019-04-16

Relevante artikelen ...

Zorgkosten stijgen (te) hard Daarom adviseert de Wetenschappelijk Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) de regering om op een andere manier zorgbeleid te maken Nederlanders gebruik... Management & beleid Wed, 15 Sep 2021, 20:09:03
Patiëntenfederatie en Zorgverzekeraars Nederland pleiten voor keuzerecht digitale zorg Tijdens de coronapandemie is digitale zorg in een stroomversnelling gekomen Patiënten moeten zelf kunnen kiezen of ze voor zorg naar de dokter en het... Management & beleid Mon, 26 Jul 2021, 13:04:17
Vaccinatie zorgpersoneel moet naar voren De ziekenhuizen zijn Covid-zorg aan het opschalen De NFU, NVZ, FMS en V&VN brengen nogmaals bij minister van Ark, minister de Jonge en minister-pre... Management & beleid Sun, 11 Apr 2021, 04:49:37
Zorgstelsel moet noodzakelijk veranderen Dat schrijft de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) in haar jaarlijkse Stand van de zorg Forse veranderingen zijn onontkoombaar om de zorg toegankelijk ... Management & beleid Sat, 17 Oct 2020, 18:55:30
Positiviteit over samenwerking bij het werken met integrale bekostiging van de geboortezorg Dit blijkt uit onderzoek van het RIVM Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu Zorgprofessionals, bestuurders en zorgverzekeraars zijn positief ... Management & beleid Wed, 09 Sep 2020, 14:57:24
Verwijzingen en behandelingen terug op oude niveau Dat blijkt uit nieuwe rapportages van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) Het aantal verwijzingen naar medisch-specialistische zorg en geestelijke ge... Management & beleid Sat, 29 Aug 2020, 17:54:41

Volg het nieuws ook via...

 

facebook Facebook

twitter Twitter

rss RSS

mail E-mail nieuwsbrief

 ZorgKrant.nl binnen Twitter.com