De identificatie van genen die betrokken zijn bij het ontstaan van zeldzame ziekten is de laatste jaren sterk toegenomen 

Ontwikkelingen in DNA-technologieën hebben het sinds kort mogelijk gemaakt om de genetische oorzaken van zeldzame ziekten makkelijker op te sporen. Een studie, gecoördineerd door hoofdonderzoekers Alexandre Reymond (Universiteit van Lausanne), Simon Fisher (Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek), en Lisenka Vissers (Radboudumc), die online gepubliceerd is op 28 januari 2021 in The American Journal of Human Genetics, laat zien hoe drie verschillende mechanismen in hetzelfde gen leiden tot verschillende neuronale ontwikkelingsstoornissen.

Een internationaal netwerk van genetici
De identificatie van genen die betrokken zijn bij het ontstaan van zeldzame ziekten is de laatste jaren sterk toegenomen door de beschikbaarheid van methoden om het menselijk DNA uit te lezen. “We kunnen nu precies uitzoeken welke varianten, ofwel mutaties, in het genoom leiden tot ziekte”, zegt universitair hoofddocent translational genomics Lisenka Vissers, hoofdonderzoeker vanuit het Radboudumc.

Een samenwerking tussen genetici en clinici uit twaalf verschillende landen van vier continenten heeft ertoe geleid dat in 42 patiënten mutaties in hetzelfde gen, genaamd SATB1, gevonden werden. Het gen codeert voor een eiwit dat aan DNA bindt, waarmee het de expressie van andere genen verlaagt.

Drie verschillende type mutaties
De mutaties die in het genoom van deze patiënten gevonden werden, konden in drie verschillende groepen ingedeeld worden. “We konden de impact van deze verschillende groepen meten in menselijke cellen die we in het lab laten groeien”, vertelt Simon Fisher, hoofdonderzoeker van het Max Planck Instituut voor Psycholinguïstiek in Nijmegen, Nederland. De eerste groep, gevonden in acht patiënten, bestaat uit mutaties die de functie van het SATB1 compleet verstoort, waardoor maar de helft van goed eiwit overblijft. Het tweede type mutatie leidde in vier patiënten tot kortere eiwitten waardoor het eiwit zijn functie niet goed konden uitoefenen omdat ze op de verkeerde plek in de cel belandde. De derde groep mutaties werd gevonden in de overige dertig patiënten, en maakte het eiwit juist actiever. Het eiwit werd ‘plakkeriger’ en zat steviger vastgebonden aan het DNA, waardoor het de expressie van andere genen te sterk verlaagde.

Verschillende zeldzame ziekten
De genetici ontdekten dat deze drie verschillende mechanismen ook gekoppeld waren aan verschillende zeldzame ziekten. De eiwitten die ‘te goed’ functioneerden leidden tot ernstige verstandelijke beperking, vaak samen voorkomend met epilepsie, een taal-spraak stoornis, en karakteristieke gezichtskenmerken. Het mechanisme dat slechts de helft van het functionele eiwit opleverde, werd gekenmerkt door een mildere verstandelijke beperking. De patiënten met een mutatie die tot een korter eiwit leidde en op de verkeerde plek in de cel zaten, zaten wat betreft klinische kenmerken tussen deze twee groepen in.

Meer dan sequencing alleen
De resultaten van deze studie laten zien dat ieder type mutatie binnen hetzelfde gen, verschillende consequenties kan hebben. Kennis hiervan is van essentieel belang om inzicht te krijgen in het ontstaan van deze ziekten. “We moeten meer doen dan alleen het opsporen van de mutatie om zeldzame ziekten te begrijpen, het vinden van de mutatie is slechts de eerste stap.”, sluit hoofdonderzoeker Alexandre Reymond, Universiteit van Lausanne, Zwitserland, concluderend af.

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Naam auteur en/of bewerkt door: Radboudumc
Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : Radboudumc
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.radboudumc.nl/nieuws/2021/verschillende-mechanismen-in-hetzelfde-gen-leiden-tot-unieke-zeldzame-syndromen
Originele titel: Verschillende mechanismen in hetzelfde gen leiden tot unieke zeldzame syndromen
Doelgroep: Zorgprofessionals, Studenten
Datum: 2021-01-31

Relevante artikelen ...

Het is zinvol om mensen met een hoog risico op alvleesklierkanker te screenen Alvleesklierkanker kent een slechte overleving Uit een studie die al 20 jaar in het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) loopt, blijkt dat een j... Wetenschap & onderwijs Wed, 08 Jun 2022, 13:28:27
Kans op nieuwe vorm van kankertherapie Vaccin bleek effectief in proefdieren 35 honden met blaaskanker kregen een behandeling met een kankervaccin. Hierdoor verdubbelde de gemiddelde overl... Wetenschap & onderwijs Mon, 23 May 2022, 15:10:46
Nieuw malariamedicijn is klaar voor testen op mensen Het wereldwijde aantal doden door malaria daalde jarenlang, tot het vanaf 2015 stabiliseerde tot ruim 400.000 per jaar Maandag 25 april was het Werel... Wetenschap & onderwijs Mon, 25 Apr 2022, 12:46:16
Subsidie voor onderzoek zeldzame bewegingsstoornissen In het project CureQ draait het om de erfelijke hersenaandoeningen Spinocerebellaire ataxie (SCA) type 1 en type 3 en de ziekte van Huntington Een Ne... Wetenschap & onderwijs Wed, 23 Mar 2022, 14:45:09
Oorzaak en behandeling van magnesiumtekort onderzocht De nieren zorgen in het lichaam voor een balans in vocht, zouten en mineralen, waaronder magnesium Onderzoeker Jeroen de Baaij van het Radboudumc ont... Wetenschap & onderwijs Thu, 17 Mar 2022, 14:50:22
Onderzoek toont aan hoe mensen met de ziekte van Parkinson beter kunnen lopen Bij mensen met de ziekte van Parkinson functioneert de ‘automatische piloot’ minder goed Mensen met de ziekte van Parkinson hebben regelmatig moeite ... Wetenschap & onderwijs Mon, 31 Jan 2022, 09:18:59

Volg het nieuws ook via...

 

facebook Facebook

twitter Twitter

rss RSS

mail E-mail nieuwsbrief

 ZorgKrant.nl binnen Twitter.com