Een normale malariaparasiet komt via een muggenbeet in het bloed van de mens en reist naar de lever

Onderzoekers van het Leids Universitair Medisch Centrum (LUMC) hebben een nieuwe versie van een malariavaccin gemaakt dat bestaat uit genetisch verzwakte parasieten. Ook hebben ze toestemming ontvangen om dit vaccin in mensen te testen. De bescherming van een eerdere versie van dit malariavaccin viel tegen. Is het vernieuwde vaccin succesvoller? De onderzoekers denken van wel en schrijven in NPJ Vaccines waarom.

Het was wereldnieuws, toen de WHO vorig jaar het eerste malariavaccin van GlaxoSmithKline goedkeurde. En dat is ook niet zo gek, naar schatting zijn er wereldwijd meer dan 240 miljoen mensen besmet met de malariaparasiet en overlijden er jaarlijks gemiddeld meer dan 600.000 mensen aan de ziekte, waaronder veel kinderen onder de 5 jaar. Dit eerste vaccin laat een bescherming van 30 tot 50% zien. “Dat was natuurlijk heel goed nieuws”, zegt parasitoloog Chris Janse. “Maar om de verspreiding echt een halt toe te roepen is een hogere bescherming nodig. Het streven is 75%.” 

Verzwakte parasieten
Dat er nog geen vaccin met een hoge bescherming is, vindt Janse niet zo gek. “De meeste vaccins die zijn getest bevatten maar één of een paar eiwitten van de parasiet. Hiermee is het lastig om alle parasieten te doden. Daarnaast ondergaan deze eiwitten aan de lopende band veranderingen en is het dus heel lastig om een vaccin te maken dat langdurig werkt”, zegt hij. Daarom gebruiken Janse en collega’s een andere strategie. Zij maken een vaccin met genetisch verzwakte malariaparasieten, en hebben deze nu dus vernieuwd.

Studie in mensen 
De nieuwe versie van het vaccin werkt erg goed in het laboratorium. “We hebben de aanvraag voor studies met mensen dan ook snel in gang gezet”, zegt Janse. Na toestemming zijn ze direct gestart met de klinische studie, in samenwerking met LUMC-hoogleraar Meta Roestenberg en het Radboudumc, waarbij gezonde deelnemers worden gevaccineerd met de genetisch verzwakte parasieten en vervolgens geïnfecteerd worden met malaria. Een unieke studie-opzet waarmee het LUMC met het vorige vaccin een wereldprimeur had. De uitkomsten van deze studie worden op dit moment vergeleken met die van het eerdere vaccin. “Het is ontzettend spannend of dit vaccin inderdaad veel beter werkt”, zegt parasitoloog Blandine Franke-Fayard. Die resultaten worden volgend jaar verwacht. 

DNA-schaar
Maar hoe werkt zo’n vaccin precies? “Een normale malariaparasiet komt via een muggenbeet in het bloed van de mens en reist naar de lever. Hier vermenigvuldigt de parasiet zich om vervolgens de lever in grote getalen weer te verlaten. Dat is ook het moment dat je ziek wordt”, legt Janse uit. “Als we kunnen voorkomen dat de parasiet de lever verlaat en weer in het bloed komt, kan het lichaam een afweerrespons opbouwen tegen de parasiet zonder dat je ziek wordt.”

Meer dan 15 jaar hebben de onderzoekers het DNA van de parasiet doorgespit op zoek naar genen die verantwoordelijk zijn voor het verlaten van de lever. “Uiteindelijk vonden we een handvol geschikte genen die we vervolgens met een moleculaire schaar uit het DNA geknipt hebben. We zagen dat deze genetisch gemodificeerde parasieten de weg naar de lever wisten te vinden maar de lever inderdaad niet meer verlieten en dan dood gingen”, zegt Franke-Fayard. 

Langer in leven in de lever
Hun eerste vaccin deed precies dit, alleen bleek toch niet de gewenste bescherming in mensen te geven na een malaria-infectie. Waarom zou het nieuwe vaccin dat wel doen? Janse: “In het vorige vaccin hadden we genen uit het DNA geknipt waardoor de verzwakte parasieten maximaal 2 dagen in de lever zaten voordat ze dood gingen. Waarschijnlijk te kort om een goede afweerrespons op te bouwen.” Nu is het gelukt om een ander gen te verwijderen waardoor de parasieten kunnen groeien en zich vermenigvuldigen in de lever gedurende 7 dagen, maar daarna de lever niet verlaten. Uit experimenten bleek al dat deze vernieuwde verzwakte parasieten zichtbaarder zijn voor het afweersysteem en leiden tot een betere afweerrespons. Hoopvolle resultaten dus. “Maar of dit ook het geval is bij mensen moeten we nog even afwachten”, besluit Janse. 

Lees het hele artikel in NPJ Vaccines

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Naam auteur en/of bewerkt door: LUMC
Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : LUMC
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.lumc.nl/over-het-lumc/nieuws/2022/November/Groen-licht-om-vernieuwd-malariavaccin-in-mensen-te-testen/
Originele titel: Groen licht om vernieuwd malariavaccin in mensen te testen
Doelgroep: Zorgprofessionals, Studenten
Datum: 2022-11-09

Relevante artikelen ...

Subsidie voor onderzoek om reuma de wereld uit te helpen Reumatoïde artritis is een chronische ontsteking van de gewrichten Reuma voorkomen? Volgens onderzoekers van het LUMC is dit absoluut geen dagdromeri... Wetenschap & onderwijs Tue, 25 Oct 2022, 15:08:52
Spike-eiwit van het hepatitis C-virus ontrafeld Wereldwijd overlijden 300.000 mensen per jaar aan hepatitis C en zijn 60 miljoen mensen geïnfecteerd Onderzoekers van Amsterdam UMC en Scripps Resear... Wetenschap & onderwijs Fri, 21 Oct 2022, 13:11:25
Onderzoek naar de juridische en ethische kaders van regeneratieve geneeskunde Welke rechten hebben donoren als zij bloed, huidbiopt of urine voor onderzoek afstaan Samenwerking loont. Voor een gezamenlijk project van het LUMC e... Wetenschap & onderwijs Sat, 01 Oct 2022, 05:41:04
Nieuwe inzichten in behandeling zeldzame foetale bloedziekte Het LUMC is een Nederlands Expertisecentrum voor Foetale Geneeskunde en een van de grootste foetale behandelcentra ter wereld Onder leiding van het L... Wetenschap & onderwijs Thu, 15 Sep 2022, 14:49:24
Tijdens tweelingzwangerschap heeft groeiverschil later in het leven effect Studie liet zien dat ongunstige omstandigheden in de baarmoeder kunnen leiden tot levenslange nadelige gezondheidseffecten Een kindje dat in de baarm... Wetenschap & onderwijs Sat, 30 Jul 2022, 10:48:07
Rapport over virusverspreiding en gerichte coronamaatregelen Multidisciplinaire samenwerking is noodzakelijk om virusoverdracht tot in detail te besturen Onderzoekers en experts uit verschillende vakgebieden he... Wetenschap & onderwijs Thu, 28 Jul 2022, 07:50:43

Volg het nieuws ook via...

 

facebook Facebook

twitter Twitter

rss RSS

mail E-mail nieuwsbrief

 ZorgKrant.nl binnen Twitter.com