PFAS (per- en polyfluoroalkylstoffen)--bevattende stoffen worden vrijwel overal toegepast, ook in geneesmiddelen om bijvoorbeeld de opname in het lichaam te verbeteren of de werking te verlengen

Apotheken verstrekten in 2025 bijna 77 miljoen standaarddagdoseringen van geneesmiddelen met een PFAS-verbinding; slechts 0,75% van het totaal. Geneesmiddelen met een PFAS-­verbinding werden vaker dan gemiddeld door specialisten geïnitieerd. Aldus de SFK in het Pharmaceutisch Weekblad.

PFAS (per- en polyfluoroalkylstoffen)--bevattende stoffen worden vrijwel overal toegepast, ook in geneesmiddelen om bijvoorbeeld de opname in het lichaam te verbeteren of de werking te verlengen. Deze geneesmiddelen zijn – net als alle andere geneesmiddelen – toegelaten na een zeer strikte beoordeling op kwaliteit, veiligheid en werkzaamheid voor de patiënt door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen (CBG). Geneesmiddelen worden door het lichaam omgezet en uitgescheiden. Daarbij komen deze stoffen en hun afbraakproducten terecht in het oppervlaktewater. De afbraakproducten van PFAS worden in het milieu niet of slechts beperkt afgebroken. 

De SFK heeft onderzocht welk deel van de door openbare apotheken verstrekte standaarddagdoseringen bestaat uit geneesmiddelen met een PFAS-verbinding. Voor deze analyse heeft de SFK zich gebaseerd op de PFAS-definitie van de Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD, 2021): een stof is PFAS wanneer het molecuul minstens één CF2- of CF3-groep bevat, waarbij die groep niet is gebonden aan waterstof (H) of een halogeen (Cl/Br/I). De SFK heeft het aantal verstrekkingen en het gebruik geanalyseerd in DDD’s (defined daily dose; standaarddagdosering) om het geneesmiddelengebruik tussen stoffen te kunnen vergelijken.

PFAS-geneesmiddelen worden vaker door specialisten gestart
Apothekers verstrekten in 2025 ruim 10 miljard DDD’s van receptplichtige geneesmiddelen zowel binnen als buiten het basispakket. Hiervan betrof bijna 77 miljoen DDD’s (0,75%) een geneesmiddel met een PFAS-verbinding. Dit aandeel is de laatste jaren stabiel. De werkzame stoffen met PFAS die het hoogste gebruik kenden, zijn fluoxetine (25,4 mln DDD’s), dutasteride (8,8 mln DDD’s) en cele-coxib (8,3 mln DDD’s).

Eerste uitgiftes
PFAS-geneesmiddelen werden vaker geïnitieerd door specialisten dan gemiddeld. Bij PFAS-geneesmiddelen was 49% van de eerste uitgiftes afkomstig van een specialist en 35% van een huisarts; bij alle geneesmiddelen was dat respectievelijk 24% en 65%.

Bron: SFK