Elektronenmicroscopie maakt de basis van het leven zichtbaar, en wel tot in het allerkleinste detail

Elektronenmicroscopie geeft een kijkje in de cel en helpt ons zo om meer te begrijpen van ziekte en gezondheid. Zien wat daar gebeurt, kan de weg openen naar nieuwe behandelingen. “Omdat elektronenmicroscopen enorm duur zijn, werken we in een klein land als Nederland samen in NEMI: Netherlands Electron Microscopy Infrastructure”, vertelt Judith Klumperman, hoogleraar celbiologie in het UMC Utrecht. “De aanschaf van de apparatuur doen we samen, evenals de opleiding van deskundigen.”

Elektronenmicroscopie maakt de basis van het leven zichtbaar, en wel tot in het allerkleinste detail. Bijvoorbeeld hoe een virus een cel inkomt. “Je kunt inzoomen en zo achterhalen waarom de ene cel wel wordt geïnfecteerd en de andere niet”, vertelt Judith Klumperman, hoogleraar Celbiologie. “Ook kun je met een elektronenmicroscoop in de cel zien wat het effect zien is van prikkels uit de omgeving of van de toediening van bestaande of nieuwe medicijnen.”

Inzoomen
Er zijn verschillende soorten elektronenmicroscopen: die waarmee je een heel organisme in beeld kunt brengen, maar ook soorten om in te zoomen op één eiwit. Leg je die beelden naast elkaar, dan kun je als het ware van een molecuul in een cel naar de hele mens gaan en terug. “Elektronenmicroscopen zijn belangrijk voor wetenschappelijk onderzoek naar wat er in de cellen van ons lichaam gebeurt”, vertelt Judith. Er is echter één probleem: ze zijn enorm duur. Eén elektronenmicroscoop kost enkele miljoenen en heeft hoge onderhoudskosten.
 
Maximaal profiteren
Om over deze geavanceerde techniek te kunnen beschikken én die betaalbaar te houden, wordt er in Nederland goed samengewerkt. Dat gebeurt vanuit de Netherlands Electron Microscopy Infrastructure (NEMI), waar Judith voorzitter van is. Zo heeft dit landelijke netwerk de 17,2 miljoen euro die de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderwijs (NWO) in 2018 beschikbaar stelde voor de aanschaf van elektronenmicroscopen en opleidingen samen slim verdeeld. Judith: “In Groningen, Maastricht, Delft, Leiden en Utrecht worden de nieuwste, gespecialiseerde technieken voor elektronenmicroscopie geïnstalleerd. Daarnaast leiden we van het bedrag mensen op om deze microscopen te kunnen gebruiken. Door landelijk samen te werken, kunnen we in een klein land als Nederland maximaal profiteren van deze prachtige apparatuur.”
 
Zieke cel
Voordeel van de landelijke samenwerking is ook dat als een organisatie elektronenmicroscopie nodig heeft, NEMI logischerwijs meteen in beeld komt. “Op de website van NEMI staan alle technieken en vormen van elektronenmicroscopie die in Nederland beschikbaar zijn“, vertelt Judith. “Zo kan een onderzoeker afhankelijk van zijn studie-onderwerp, bijvoorbeeld een zieke cel, eiwit of molecuul, zien waar de meest geschikte techniek aanwezig is.”
 
Belangrijke spelers
In november organiseerde NEMI in Utrecht een eerste bijeenkomst voor de Nederlandse gemeenschap rond elektronenmicroscopie. Meer dan 180 onderzoekers en wetenschappers van universitair medische centra, (technische) universiteiten, ontwikkelaars, bedrijven en sponsors kwamen bijeen. “Dat is echt heel veel”, licht Judith toe. “Je hebt dan zowat alle belangrijke spelers op dit gebied bij elkaar.” De goede samenwerking in Nederland op het gebied van elektronenmicroscopie is zo bijzonder, dat die ook internationaal de aandacht trekt. Klumperman: “We krijgen bezoek uit andere Europese landen die het ook zo willen aanpakken.”
 
Niet-levende materialen
De werkwijze van de NEMI verenigt ook de life sciences en de material sciences: de wetenschappen van de levende en die van de niet-levende materialen. “Met elektronenmicroscopie kun je naar de basis van het leven kijken, maar ook naar niet-levende zaken, zoals nanodeeltjes”, vertelt Klumperman. “Die twee velden vinden elkaar in de techniek en in de wetenschap, bijvoorbeeld in het onderzoek naar de rol die nanodeeltjes kunnen hebben bij het afleveren van geneesmiddelen in de cel.”
 
In de NEMI werken vijf Nederlandse UMC’s en acht universiteiten samen. In Utrecht gaan de universiteit en het UMC Utrecht samen een groot centrum voor elektronenmicroscopie realiseren. “Als ziekenhuis concentreren we ons daarin op onderzoek in cellen en weefsels. De Universiteit Utrecht richt zich meer op moleculaire structuren, de chemische en de biologische kant”, vertelt Judith. “Daarbij proberen we elkaar waar mogelijk te versterken: ‘jij bent goed in dit, ik ben goed in dat.’ Zo kunnen we alle kennis en kunde benutten die we in huis hebben.”

 

Aanvullende info ...

Raadpleeg de bron en/of aanbieder voor meer informatie over dit bericht. Nieuws kan veranderen, fouten of onjuistheden omvatten. Lees ook onze disclaimer en rapporteer a.u.b. berichten, reacties en/of beeld die ingaan tegen onze voorwaarden.

Klik op de onderstaande tags voor relevante berichten, indien aanwezig ...

Fotograaf of fotobureau: : INGImages
Bron bij dit artikel: : UMC Utrecht
Wat is de URL bij deze bron?: https://www.umcutrecht.nl/nl/Nieuws/Elektronenmicroscopie-van-mens-tot-molecuul
Originele titel: Elektronenmicroscopie: van mens tot molecuul
Doelgroep: Zorgprofessionals, Studenten
Datum: 2019-12-23

Relevante artikelen ...

Verspreiding omikron in gezinnen onderzocht Het doel van dit onderzoek is om meer inzicht te krijgen in de verspreiding van de nieuwe omikronvariant van het coronavirus Hoe makkelijk versprei... Wetenschap & onderwijs Sun, 16 Jan 2022, 06:44:44
Tijdens pandemie moet klinisch onderzoek sneller In maart 2020, toen de pandemie nog maar net was begonnen, werden vele studies voor potentiële COVID-19-behandelingen opgestart Om beter voorbereid t... Wetenschap & onderwijs Fri, 24 Dec 2021, 19:21:57
De omikronvariant, wat weten we hierover ? De omikronvariant heeft een ongewoon groot aantal veranderingen in de gehele genetische code De nieuwe variant van het coronavirus, omikron, is met v... Wetenschap & onderwijs Tue, 30 Nov 2021, 15:46:55
Sleutelrol voor UMC Utrecht in ontwikkeling van vaccins en antistoffen tegen antibioticaresistentie Antibioticaresistentie is een van de tien grootste bedreigingen voor de menselijke gezondheid UMC Utrecht wordt partner binnen PrIMAVeRa, een nieuw, ... Wetenschap & onderwijs Thu, 11 Nov 2021, 11:21:38
Onderzoek gestart naar de invloed van het zenuwstelsel op aanhoudende vermoeidheid Langdurige vermoeidheids- en cognitieve klachten zijn veelvoorkomende problemen na een doorgemaakte covid-19-infectie Amsterdam UMC en het UMC Utrech... Wetenschap & onderwijs Tue, 28 Sep 2021, 19:24:28
Een werkingsmechanisme van psoriasis ontdekt Psoriasis is een veel voorkomende chronische ontstekingsziekte van de huid, die één tot drie procent van de bevolking treft Onderzoekers in het UMC U... Wetenschap & onderwijs Wed, 18 Aug 2021, 17:35:39