De volwassenenvaccinatie loopt achter op de kindervaccinatie

In tegenstelling tot vaccinaties voor kinderen, missen veel volwassenen in Nederland vaccinaties die voor hen relevant zijn. Dat heeft meerdere oorzaken. Twijfel, desinformatie en uitstel spelen daarbij een rol, maar ook trage en versnipperde besluitvorming en uitvoering. Hierdoor blijven belangrijke kansen op preventie onbenut. Met de actie PRIK EENS DOOR! vraagt een brede coalitie van zorgverleners, patiënten- en ouderenorganisaties en kennisinstellingen aandacht voor deze dubbele uitdaging tijdens de Europese Immunisatie Week.

Onmisbare rol voor de zorgverlener
In de dagelijkse praktijk merken zorgverleners dat mensen steeds vaker met tegenstrijdige of onjuiste informatie worden geconfronteerd. Dat leidt tot onzekerheid en twijfel, ook bij mensen die vaccinatie in principe belangrijk vinden.

Zorgverleners spelen hierin een sleutel rol. Zij hebben vaak het eerste en meest directe contact met patiënten en voeren het gesprek over vragen, zorgen en misverstanden rond vaccinatie.

“Verpleegkundigen en verzorgenden zien dagelijks hoe desinformatie en twijfel leiden tot uitstel van vaccinaties," geeft Jaap Kappert, bestuurslid van de beroepsvereniging Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN) aan. "Naast tijd en ruimte voor goede uitleg op de werkvloer is ook betere afstemming nodig: volwassenen en ouderen krijgen nu vaak verschillende oproepen van verschillende zorgverleners, wat verwarring veroorzaakt. Met PRIK EENS DOOR! vragen we aandacht voor de rol van zorgverleners én voor het belang van centrale, eenduidige informatie, zodat patiënten weloverwogen keuzes kunnen maken.” 

Van kennis naar praktijk stokt
Waar vaccinatie voor kinderen in Nederland goed is georganiseerd, blijft volwassenenvaccinatie achter. Vaccinaties voor ouderen en medisch risicogroepen zijn nog altijd versnipperd georganiseerd of nog niet (volledig) geïmplementeerd. Hierdoor blijven bewezen preventieve maatregelen te lang op de plank liggen of zijn nog geen vast onderdeel van het aanbod, zoals verbeterde griepvaccins, vaccins voor gordelroos en RSV, en mpox-vaccinatie voor mannen die seks hebben met mannen, terwijl de gezondheidswinst groot kan zijn.

“Vaccinatie is een bewezen effectieve manier om ziekte, complicaties en zorgdruk te voorkomen,” zegt Ted van Essen, voorzitter van de Nederlandse Immunisatie Stichting. “De kennis is er. De praktijkervaring is er. De uitdaging zit in het sneller en beter verbinden van beleid, uitvoering en het gesprek met patiënten.”

Trage besluitvorming en lange implementatie
De coalitie wijst op meerdere voorbeelden waarbij wetenschappelijke adviezen beschikbaar zijn, maar de stap naar uitvoering jaren kan duren. Onduidelijkheid over verantwoordelijkheden, uitvoering en financiering leidt tot vertraging, terwijl preventieve kansen onbenut blijven.

De campagne PRIK EENS DOOR! benoemt deze knelpunten expliciet. De insteek is daarbij bewust verbindend: geen schuldvraag, maar gezamenlijk kijken wat nú beter kan, met de kennis en middelen die er al zijn.

“Vooral ouderen en mensen met een kwetsbare gezondheid lopen risico op het ontwikkelen van sepsis, een levensbedreigende complicatie van infecties,” zegt Bert Kuipers, voorzitter van patiëntenorganisatie Sepsis Nederland. “Juist infecties zoals griep en pneumokokken liggen vaak aan de basis. Vaccinatie kan die infecties voorkomen en daarmee ook het risico op sepsis aanzienlijk verkleinen. Met PRIK EENS DOOR! roepen we op om preventieve kansen niet langer te laten liggen.”

Dialoog tussen praktijk en beleid
Als onderdeel van de campagne organiseert de Nederlandse Immunisatie Stichting op 22 april een rondetafelbijeenkomst in Nieuwspoort. Tijdens deze bijeenkomst gaan zorgverleners, patiënten- en ouderenorganisaties, kennisinstellingen en beleidsmakers met elkaar in gesprek over wat nodig is om volwassenenvaccinatie te versnellen. De focus ligt op het delen van praktijkervaringen, het herkennen van patronen en het formuleren van gezamenlijke acties.

Bovendien is deze week een radiocommercial te horen op landelijke en regionale zenders om het onderwerp breed onder de aandacht te brengen.

Samen verantwoordelijkheid nemen
PRIK EENS DOOR! is geen campagne over één specifieke vaccinatie, maar over het vaccinatielandschap voor volwassenen als geheel. De coalitie benadrukt dat doorprikken alleen mogelijk is als praktijk, beleid en samenleving samen optrekken.

De coalitie bestaat uit apothekersorganisatie KNMP, Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland, Nederlandse Vereniging van Praktijkondersteuners en Praktijkverpleegkundigen, Nederlandse Vereniging van Doktersassistenten, Nederlandse Associatie Physician Assistants, Nederlandse Vereniging voor Infectieziektebestrijding, Vereniging van Jonge Apothekers, ActiZ, Stichting voor Afweerstoornissen, Stichting Pijn na Gordelroos, patiëntenorganisatie Sepsis Nederland, Nierstichting en de Niervereniging (NVN), SOA Aids Nederland, ANBO-PCOB, Senioren Netwerk Nederland, Senioren Brabant-Zeeland, Nationaal Netwerk Inclusieve Zorg en Nederlandse Immunisatie Stichting.

Meer over de campagne is te vinden op www.prikeensdoor.nu

Bron: PRIK EENS DOOR! / Public Eyes BV / Adriënne den Hollander